Prehistorische mens in Europa


ARCHEOLOGIE  antropologie   :

 

°Homo Sapiens in Europa.docx (1.9 MB)

°

°

Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Neanderthaler genoom 

Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.Mitochondriale Genenkaart van Neanderthaler

 Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.POLONAISE met neanderthaler

°

Slimme Neanderthalers

Geavanceerde botgereedschappen gevonden van voor komst moderne mens

  • DOOR: NADINE BÖKE
geschiedenis & archeologie

Vier oeroude stukken gereedschap, gemaakt van bot, lijken te bewijzen dat de Neanderthalers zelf ook in staat waren redelijk geavanceerde technieken te ontwikkelen. Misschien keek de moderne mens deze truc zelfs wel bij hen af.

Drawings and photographs of the four lissoirs discovered in two Neandertal sites in southwest France. Abri Peyrony and Pech-de-l’Azé I Projects
Click to enlarge

http://www.examiner.com/article/discovery-oldest-specialized-tools-ever-found-europe?cid=rss

Neanderthal lissoir

http://www.theguardian.com/science/2013/aug/12/neanderthals-invented-tool-leather-lissoir
© Abri Peyrony / Pech-de-l’Azé I Projects
Een van de best bewaarde gebleven stukken botwerktuig. Het is de overduidelijk rond geslepen punt van een ‘lissoir’; waarschijnlijk is de punt afgebroken tijdens het gebruik van het gereedschap.

Er komt de laatste jaren steeds meer bewijs dat Neanderthalers, de mensachtigen die Europa bevolkten voor de moderne menser voet aan de grond zette, helemaal niet zo bot en dom waren als lang gedacht. Zekookten, gebruikten medicinale planten, maakten make-up en sieraden, en ze waren op z’n minst slim genoeg omgeavanceerde gereedschapstechnieken af te kijken van Homo sapiens. Een nieuwe vondst van oeroud gereedschap laat nu zien dat Neanderthalers mogelijk zelf ook geavanceerde technieken bedachten.

Het gereedschap is voor de verandering eens niet gemaakt van steen, maar van bot. Het gaat om vier bewerkte ribben van hertachtigen. Ze zijn alle vier op dezelfde manier bewerkt: een van de punten is afgesleten, rond gemaakt en gepolijst. Zo vormen ze een type werktuig dat ook uit latere tijden bekend is, onder de Franse naam ‘lissoir’ (letterlijk: gladmaker). Het is gereedschap waarmee gevilde dierenhuiden bewerkt kunnen worden om ze mooier, sterker en beter waterdicht te maken. De botwerktuigen zijn gevonden in twee verschillende grotten in de Franse Dordogne. Volgens een analyse van de aardlaag waarin ze zijn aangetroffen, werden ze daar grofweg 51.000 jaar geleden achtergelaten.

Daarmee dateren de gereedschappen van voor de komst van de moderne mens in die regio. Homo sapiens trok ergens tussen de 45.000 en 40.000 jaar geleden Europa in. Oftewel, duizenden jaren later pas. Dit kan betekenen dat de Neanderthalers zelf hebben uitgevogeld hoe ze dit soort gereedschap moesten produceren en gebruiken. Een alternatieve verklaring is dat de Neanderthalers de truc hebben afgekeken bij moderne mensen die in het nabije Oosten leefden. Dan zouden deze botwerktuigen bewijs zijn dat moderne mensen al vroeger invloed uitoefenden op de Neanderthalers dan gedacht.

Hoofdonderzoeker Jean-Pierre Texier durft zelfs nog een stapje verder te gaan. Volgens hem zijn er namelijk geen vergelijkbare, door moderne mensen gemaakte werktuigen uit dezelfde tijdsperiode en bredere regio bekend. Misschien hebben in dit geval de Neanderthalers dus niet de truc afgekeken van de moderne mens, maar andersom. En hadden onze voorouders hun kennis over leerbewerking dus mede te danken aan deze uitgestorven medemensachtige.

Bron: Jean-Pierre Texier e.a., Neanderthals made the first specialized bone tools in Europe, in: PNAS, 12 augustus 2013

© Abri Peyrony / Pech-de-l’Azé I Projects
Een schematische tekening van hoe ‘lissoirs’ vroeger gebruikt werden, en hoe ze vaak braken. De nu aangetroffen stukken gereedschap zijn allemaal van dit soort karakteristiek afgebroken punten.
°
http://www.oldstoneage.com/ap/summary.html

Abri Peryony – Summary

Abri Peyrony is known primarily from Peyrony’s brief publication in 1925 and from Lenoir and Dibble’s report of their test excavations there in 1990 as part of the Combe-Capelle Bas project. These latter excavations seemed to show that in situ deposits still remained at the site, though the extent of these was not clear and whether they were in primary or secondary context was debated. Unfortunately, Peyrony’s did not publish a section or a plan of the site. Thus one of our primary goals was to evaluate what remained of the site. Of particular interest in this regard was a rock pile on the western side. Paul Fitte had said he had the rocks placed there to protect the site sometime after Peyrony’s excavations.

After three years of excavation at the site, it is not clear that rock pile pre-dates Peyrony, and that deposits remain on both the lower and upper terrace. The stratigraphy is roughly as Peyrony described with two layers on each terrace. On the lower terrace we found numerous handaxes indicative of a Mousterian of Acheulian Tradition assemblage. On the upper terrace, we found a very similar industry, but we did not find any handaxes.

The fauna are well preserved and show very little evidence for carnivore accumulation or modification. The fauna of the lowest level on the lower terrace is dominated by cervids (reindeer) and in the upper level by large bovids and horse.

In addition to the stone artifacts and bones, we also found numerous pieces of manganese dioxide. The study of these pieces is still on-going, but many of them have facettes that show that they were worked.

Level L-3A Bifaces

An example of some of the handaxes found in a level with one of the Abri Peyrony lissoirs. Abri Peyrony Project
Click to enlarge

 http://theconversation.com/neandertal-toolmakers-left-a-leatherworking-legacy-16959

We also found three pieces of modified bone that appear to be bone-tools. These pieces come from the two levels on the lower terrace. A manuscript describing these pieces is under review.

The lower terrace deposits have been dated using radiocarbon on bone. These results show the site to be very late or final Middle Paleolithic. In 2013, several OSL samples were also collected as part of a project to date several sites in the area. These samples have been studied and will be published in a paper on the MTA that also includes new data from Pech de l’Aze I.

°

http://www.nature.com/news/neanderthals-made-leather-working-tools-like-those-in-use-today-1.13542

°
http://www.wetenschap24.nl/nieuws/artikelen/2013/augustus/Slimme-Neanderthalers.html
http://www.wetenschap24.nl/nieuws/artikelen/2010/oktober/Precieze-oertechnieken.html
http://blogs.discovermagazine.com/80beats/2008/08/26/neanderthal-tools-were-a-match-for-early-homo-sapiens/
°
PRECISIETECHNIEKEN  
Afrikaanse Mensen(  afrikaanse archaische Homo sapiens sapiens –>zo’n 200.000 jaar geleden  in Zuid-oost afrika onstaan als de nu nog  enige   overlevende loot  van de mensenstamboom ?   )  gebruikten 75 duizend jaar geleden al precisietechnieken om stenen werktuigen te maken. Dat is minstens   55  tot  30 duizend jaar   eerder dan ( op grond van  de   ouderdom toegeschreven aan de tot nu toe  gevonden artefacten en de aanwezigheid van de “europese “homo sapiens sapiens  immigrant )  gedacht   
°
Een Afrikaanse pijlpunt van silcrete waarvan de punt is bewerkt door  pressure flaking  (grootte schaalstreepje 1 mm). [Foto Science/AAAS]

°

Roemeense  “Pestera cu Oase ” grot

36.000  jaar oude menselijke botten in een roemeens berenhol

 http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/3129654.stm

22 September, 2003

Jaw, PNAS

These bones of modern man  are the oldest found in Europe
Facial fossil, Journal of Human Evolution

The facial fossil comes from an adolescent male
4 maart 2013

Neanderthalers stierven mogelijk uit door hun onvermogen om kleine prooien  te vangen. ?

Dat beweren Britse wetenschappers in een nieuwe studie.

Bij de jacht richtten Neanderthalers zich voornamelijk op grote dieren, zoals bizons en herten.

Toen deze soorten in aantal terugliepen, slaagden de oermensen er waarschijnlijk niet in om over te schakelen op kleinere prooien zoals konijnen.Dat was mogelijk een van de redenen waarom Neanderthalers uitstierven, zo beweren archeologen van het Durrell Wildlife Conservation Trust in Jersey in het wetenschappelijk tijdschrift Journal of Human Evolution.

  1. er is een groot verschil tussen het vangen van een klein dier dat tussen de begroeiing heen rent en een groot dier dat over een vlakte heen rent.
    Waarom denkt u dat er bijna geen Bisons meer zijn maar “klein grut “wel   (2)                                                                             –> er is nogal een verschil tussen een massieve bizon en een klein rondscharrelend wild  
  2. WAAROM die aantallen bisons terugliepen? Wellicht is dat namelijk precies de reden waarom ook de Neanderthalers uitstierven.                            

De onderzoekers brachten skeletten in kaart van verschillende diersoorten, die zijn gevonden in grotten in Frankrijk en Spanje. 

Uit het onderzoek bleek dat er tot 30.000 jaar geleden vaak karkassen van bizons, herten en paarden belandden in grotten waar mensen leefden.

In de periode daarna liepen de aantallen van deze grote dieren terug en namen de bewoners vaker konijnen en andere kleine dieren mee naar hun grotten.

Deze omslag in het dieet van oermensen viel samen met het uitsterven van de Neanderthalers. De wetenschappers vermoeden daarom dat Neanderthalers er in tegenstelling tot de voorouders van moderne mensen niet in slaagden om het gebrek aan grote prooien te compenseren met de vangst van kleinere dieren 

Waarom Neanderthalers moeite zouden hebben gehad met het vangen van konijnen, is onduidelijk.(1)

In het Britse weekblad New Scientist suggereert hoofdonderzoeker John Fa  ook nog  dat de primitieve mensen minder goed konden samenwerken dan moderne mensen, die konijnen mogelijk gezamenlijk uit hun hollen jaagden. 

°

Volgens Bruce Hardy, antropoloog bij het Kenyon College in Gambier (Ohio) gaat de interpretatie van  de hoofdonderzoeker te ver.
Mensen kunnen dan wel meer kleine dieren  dan de Neanderthalers naar binnen gewerkt hebben, maar noch de mens, noch de Neanderthaler, zou uitsluitend vlees in hun dieet gehad hebben. 
 –> Wat te ver gezocht   —> aangezien je op een dieet van alleen maar konijn niet lang kunt bijven  leven. Konijn kan alleen maar een aanvulling  zijn  in een dieet —>  nooit het hoofdbestandeel.
—>   (1) het gaat echter duidelijk   om  “kleine prooien ” en niet perse” konijnen”    … De  wetenschappers stellen dat Neaderthalers moeite hadden kleine prooidieren te vangen. (Dat van die konijnen is de jopurnalisten prietpraat … er zijn nog andere  dieren  als voorbeelden van klein wild  te bedenken, zoals eend, gans en zwaan. )
—> ***    Waarschijnlijk waren de ” kleinere ”   beestjes te snel, bezatten de neanderthalers geen techniek voor het zetten van vallen(= het waren geen goede stropers )  of  is dit gewoon een  erg  voorbarige conclusie.
–>”Toen de Neanderthaler in Noord-europa uitstierf leefde hier in NW europa  nog   geen “konijnen”
—> dus hebben die konijntjes er niets mee te maken,…..dat er in Frankrijk en Spanje wel  konijntjes en Neanderthalers (eventueel) samen rondliepen(2) is bijzaak omdat de neanderthaler ook uitstierf in gebieden waar geen konijntjes leefden ,  kun je de konijntjes er niet de schuld van geven.
–>  Wilde konijnen werden   in de 13de eeuw vanuit Spanje in de noordelijke helft van Europa  ingevoerd.  Konijnen zijn het eerst gesignaleerd  in Spanje wat als bruggehoofd  diende voor die soorten (uit de hazenfamilie.)die niet opgewassen waren tegen de ijstijd  klimaatsomstandigheden in   noord – europa  …..  Ze bleven tot het Iberisch Schiereiland beperkt tot monniken ze in Europa in hun kloostertuinen gingen houden. ……en natuurlijk ontsnapten er een paar.

Het wilde konijn of Oryctolagys cuniculus is waarschijnlijk afkomstig uit Azië, maar de laatste ijstijd verdreef de dieren naar het Iberische schiereiland. Hier merkten de Feniciërs dit dier rond de 11de eeuw v.C. reeds in grote getalen op, maar omdat ze het konijn niet kenden en wel de klipdas, noemden ze de locatie ‘het land der klipdassen’ of in het Hebreeuws ‘i saphan im’, wat later door de Romeinen verbasterd werd tot Hispania, nu het huidige Spanje.

De Romeinen waren de eersten die het konijn leerden appreciëren omwille van zijn pels en smakelijke vlees. Oorspronkelijk werden konijnen gehouden in ommuurde tuinen, waar de dieren beschermd en gevoederd werden. Pas later in de Middeleeuwen begonnen monniken met de eigenlijke domesticatie van het konijn. De dieren werden in kooien gehouden en naast selectie op grootte begon men ook doelgericht te fokken met dieren die opvielen door hun aparte haarkleur of pelsstructuur. Op die manier ontstond een brede waaier aan rassen.

Het wilde konijn weet zich gemakkelijk aan verschillende omstandigheden aan te passen en is over de hele wereld verspreid, vaak door toedoen van de mens. Het leeft bij voorkeur op zanderige gronden, waar ze leven in een uitgebreid ondergronds gangenstelsel met o.a. aparte kraamkamers. Verder laten ze ook hun uitwerpselen in een vaste hoek achter, iets wat ook onze tamme konijnen nog steeds doen. Het konijn leeft in grote familiegroepen met een eigen territorium. Deze groepen bestaan uit een ram met meerdere voedsters en bijbehorende jongen. Ze leven in strikte hiërarchie en de dominante dieren eisen steeds het beste voedsel en de beste schuilplaatsen op. Jonge rammen worden meestal uit de groep verjaagd en wanneer ze geen aansluiting vinden bij een andere groep, leven ze hun leven lang solitair.

—>De laatste   Europese  Neanderthalers   leefden in Noord Spanje …. Neanderthalers kwamen voor van Zuid-Europa tot midden-oosten en oekraine.
Toch stierven ze in de koudere delen eerder uit (waar het groot wild juist langer overleefde dan in Spanje) en was het leefgebied van de konijnen (tot aan de Romeinse tijd alleen op het Iberische schiereiland) juist de laatste plaats waar nog Neanderthalers leefden. Die iberische   neanderthalers   bleven er dus wellicht langer   overleven  op klein wild ( waaronder ook konijnen ? ) dan elders. en allicht leerden ze  de  technieken  ook van de homo sapiens( die de stropersstiel geleerd had in het midden oosten )  en  die in Spanje (hoogstwaarschijnlijk) kruiste  met het lokale Neanderthaler ras   die uiteindelijk  genetisch  opging  in de Homo sap  )
  1.  klein wild  ( in het bijzonder konijnen) vang je  dus voornamelijk met vallen  en met veel geduld ….
    Nu  bezit een stroper  dus  al een  uitgebreide kennis van diverse types valstrik voor die beesten
    Die stroper   kent deze vallen omdat ze aangeleerd werden .. Bedenk dat IEMAND ze daarvoor uit heeft moeten vinden…. sja en wie was dat… ? 
—> Het wilde konijn komt  voor in archeologische sites met een ouderdom vanaf ca. 12.000 jaar in zowel Spanje als Frankrijk … 
—>  In de tijd van de Neanderthaler was het verspreidingsgebied van konijnen heel klein
(2) ––> misschien planten de  bizons zich trager voort  ?
°
Een andere hypothese  over het uitsterven van de neanderthalers  is  dat  de  neanderthalers geen honden hielden en homo sapiens wel. Honden bieden veel  voordelen: ze kunnen ook  wel helpen jagen op klein wild, ze waarschuwen voor aankomend gevaar , ruiken veel beter , zijn goede spoorzoekers  en zijn sneller dan mensen.
Kan best zo zijn  gegaan  , en het botst niet met de in het artikel   voorgestelde ” theorie “.
Homo sapiens  was ook veel beter in het domesticeren van allerlei  wilde dieren … waarschijnlijk deden Neanderthalers dat niet 
°

Gravettecultuur

32.000 jaar oude menselijke resten ontdekt in Oekraïne

 21 juni 2011  

Wetenschappers hebben in Oekraïne één van de oudste restanten van moderne mensen in Europa ontdekt. De fossielen zijn 32.000 jaar oud.De archeologen troffen niet alleen menselijke botten en tanden aan, maar ook gereedschappen, ornamenten en restanten van dieren.

A human incisor (L.Crépin/CNRS)
Teeth were among the ancient human remains found at the cave site

Kort

De botten van de mensen trokken de aandacht van de wetenschappers: ze zijn allemaal kort. Er zijn geen menselijke botten langer dan 12 centimeter teruggevonden. Op de botten die werden aangetroffen, waren bovendien diepe groeven te zien. Dat wijst erop dat de botten met een mes zijn bewerkt.

Cut marks on human bone  (L.Crépin/CNRS)
Remains at the site bear cut marks where stone tools were used to remove flesh

Schoon

Waarschijnlijk werden de botten van de oude mensen na hun dood ritueel ‘schoongemaakt’, zo stellen de onderzoekers in het blad PLoS ONE. De sneden waren heel anders dan die in de botten van de dieren en dat bewijst dat menselijke botten anders werden verwerkt. Het is niet aannemelijk dat het vlees van de overledenen door mensen werd opgegeten.

Gravette
De gevonden gereedschappen wijzen erop dat de oude mensen tot de Gravettecultuur behoorden: een cultuur uit de Steentijd die zich over het hele Europese continent verspreidde. “De Gravettecultuur is de cultuur die bepalend is voor moderne mensen,” legt onderzoeker Clive Finlayson uit. “Deze mensen hadden messen, lichtgewicht gereedschappen, openluchtkampen en gebruikten de botten van mammoeten om tenten te maken.” Dat er nu zulke oude restanten van deze cultuur in Oekraïne zijn aangetroffen, wijst erop dat de Gravettecultuur zich vanuit Rusland over Europa verspreidde.

Het is niet voor het eerst dat in Oekraïne oude resten worden teruggevonden. De grot waarin de nieuwe vondst werd gedaan, werd al in 1991 ontdekt. Sinds die tijd zijn er ongeveer 200 menselijke resten ontdekt.

De bovenstaande foto laat een pijlpunt uit de Gravettecultuur zien. De pijlpunt werd al eerder ontdekt en maakt geen deel uit van dit onderzoek. Foto: Didier Descouens (via Wikimedia Commons).

Bronmateriaal:
Early human fossils unearthed in Ukraine” – BBC.co.uk

°

Veenlijken:

de meest indrukwekkende tijdcapsules

 17 augustus 2013  
Bronmateriaal:
The Tollund Man” – Tollundman.dk
Conserving the Lindow Man” – Britishmuseum.org
The woman from Huldremose” – Natmus.dk
De foto bovenaan dit artikel is gemaakt door Preben Denhom Grønlund Produktion ©Forhistorisk Museum Mosegård.

Het lijkt wel alsof ze aan de tand des tijds ontkomen zijn. Ze zijn duizenden jaren oud, maar hebben hun haren, hun nagels, hun gezichtsuitdrukking en zelfs hun kleding nog. Welkom in de wondere wereld der veenlijken.

Terwijl de Egyptenaren zich in allerlei bochten wrongen om hun dierbaren aan de tand des tijds te laten ontsnappen, zijn veenlijken – die misschien nog wel beter bewaard zijn gebleven dan de meeste Egyptische mummies – een natuurproduct. Mensen hebben geen moeite gedaan om de stoffelijke resten te behouden, maar ze simpelweg in het veen achtergelaten. De natuur deed vervolgens de rest. Het veen is zuur en zuurstofvrij en remt zo het vergaan van het lichaam, maar ook van de kleding en haren. Het lijkt soms wel alsof de tijd heeft stilgestaan en teruggevonden veenlijken zo weer tot leven kunnen komen. Dat maakt ze misschien een beetje eng, maar tegelijkertijd ook razend interessant. Het zijn een soort tijdcapsules die ons heel veel kunnen vertellen over de tijd waarin deze mensen leefden. Geen wonder dat wetenschappers ze heel graag bestuderen.

Het lijkt wel alsof de man slaapt. Foto: Tollundman.dk.

Het lijkt wel alsof de man slaapt. Foto: Tollundman.dk.

Man van Tollund
Eén van de meest onderzochte veenlijken ter wereld is de Man van Tollund. Het Deense veenlijk is uitzonderlijk goed bewaard gebleven. Dat blijkt vooral wanneer u zijn gezicht bekijkt. Hoewel de man al zeker 2300 jaar geleden overleed, is zijn gezichtsuitdrukking nog steeds zichtbaar. Ook zijn enkele vingers van de man uitstekend bewaard gebleven: zo goed dat wetenschappers zelfs zijn vingerafdrukken hebben kunnen verzamelen. De man zou op het moment van overlijden tussen de 30 en 40 jaar oud zijn geweest. Zijn lijk is ongeveer 160 centimeter lang. Zijn grote voeten wijzen er echter op dat de Man van Tollund bij leven veel groter was: mogelijk is hij in het veen gekrompen. Over de doodsoorzaak van de Man van Tollund hoefden de onderzoekers niet lang na te denken. Rond de hals van de man bevindt zich een – eveneens uitstekend bewaard gebleven – touw, ook zijn groeven onder de kin zichtbaar. De man is overduidelijk opgehangen. Waarschijnlijk niet omdat hij een misdaad had begaan, maar als een offer voor de goden. Dat leiden onderzoekers af uit het feit dat zijn ogen na zijn dood zijn gesloten en hij zorgvuldig in een slaaphouding in zijn graf is gelegd. Het is moeilijk voor te stellen dat mensen voor een misdadiger die moeite zouden nemen.

Tollund Man. Foto: Tollundman.dk.

De Man van Tollund zoals deze er kort na zijn ontdekking in 1950 uitzag. Wat opvalt, is dat zijn handen en armen niet zo goed bewaard zijn gebleven. Dat komt doordat er in het veen gegraven is, waardoor deze armen en handen aan lucht zijn blootgesteld en toch iets sneller zijn vergaan. Foto: Tollundman.dk.

Man van Grauballe
In 1952, twee jaar nadat de Man van Tollund werd gevonden, werd in Denemarken nog een heel bijzonder veenlijk ontdekt: de Man van Grauballe. Wat meteen opvalt, zijn zijn handen. Die zijn uitzonderlijk goed bewaard gebleven. Zelfs de nagels zijn nog zichtbaar. Ook de haardos van de man is nog intact. De Man van Grauballe leefde in de IJzertijd en was ongeveer dertig jaar oud toen hij overleed. Ook over zijn doodsoorzaak hoefden onderzoekers niet lang te twisten. Zijn nek is van oor tot oor doorgesneden.

De man van Grauballe. Inzet: zijn handen. Grote foto: Preben Denhom Grønlund Produktion ©Forhistorisk Museum Mosegård. Inzet: Malene Thyssen (via Wikimedia Commons).

De man van Grauballe. Inzet: zijn handen. Grote foto: Preben Denhom Grønlund Produktion ©Forhistorisk Museum Mosegård. Inzet: Malene Thyssen (via Wikimedia Commons).

Dieet
Niet alleen de buitenkant van de veenlijken is meestal goed bewaard gebleven. Ook de binnenkant wordt in het veen goed gepreserveerd. Vaak is zelfs het voedsel in de maag nog goed te identificeren. Zo konden wetenschappers precies achterhalen wat de Man van Tollund en de Man van Grauballe als laatste maaltijd hadden genuttigd. In de maag van de Man van Tollund werden bijvoorbeeld veertig verschillende zaden aangetroffen. Sporen van vlees, vis of vers fruit konden de onderzoekers niet vinden. Ook de Man van Grauballe had voornamelijk zaden in de maag, maar bij hem werden ook aanwijzingen gevonden dat hij zo af en toe vlees at.

De kleding van de Vrouw van Huldremose. Foto: Natmus.dk.

De kleding van de Vrouw van Huldremose. Foto: Natmus.dk.

Mode
Behalve dieet kunnen de veenlijken ons ook veel vertellen over de mode uit de tijd waarin zij leefden. Een prachtig voorbeeld van zo’n veenlijk dat ons veel over de stijl van die tijd vertelt, is de Vrouw van Huldremose. Deze dame overleed ergens rond 200 voor Christus en werd een slordige 2000 jaar later teruggevonden. Haar kleding is uitzonderlijk goed bewaard gebleven. Ze droeg een wollen jurk, een sjaal en twee omslagdoeken, gemaakt van dierenhuiden (zie de afbeelding hiernaast). Maar de veenlijken kunnen ons niet alleen meer vertellen over kledingstijlen. Met name de vrouwen die in het veen ter ruste werden gelegd, kunnen ons veel meer vertellen over de haarmode uit die tijd. Neem bijvoorbeeld het veenlijk van de Vrouw van Elling. Haar haar is prima bewaard gebleven. Het was ongeveer een meter lang en deels gevlochten (zie de afbeelding hieronder). Maar ook de veenlijken van mannen getuigen van stijl, zo bewijst een Duits veenlijk met lang haar dat aan de zijkant van het hoofd in een knotje samengebonden is. Was het voor Deense mannen in de IJzertijd gebruikelijk om kort haar te hebben (zoals de Man van Grauballe en de Man van Tollund) in Duitsland was lang haar in die periode blijkbaar ‘in’.

De Vrouw van Elling (links). En een reconstructie van haar kapsel (rechts). Inzet: Het Duitse veenlijk met het knotje aan de zijkant. Foto's: Tollundman.dk.

De Vrouw van Elling (links). En een reconstructie van haar kapsel (rechts). Inzet: Het Duitse veenlijk met het knotje aan de zijkant. Foto’s: Tollundman.dk.

IN NEDERLAND

Ook in Nederland zijn diverse veenlijken teruggevonden. Enkele bekende veenlijken zijn het Meisje van Yde(1) en het paar van Weerdinge (zie hieronder). Ook deze drie veenlijken stammen uit de IJzertijd.

Offers
En zo herbergen veenlijken dus een schat aan informatie over het dieet en de uiterlijke kenmerken van mensen uit die tijd. Maar daar blijft het niet bij. De veenlijken kunnen ons ook veel vertellen over de cultuur in de IJzertijd. Wat opvalt wanneer we de veenlijken onder de loep nemen, is dat veel van deze mensen een gewelddadige dood zijn gestorven. De nek van de Man van Grauballe is doorgesneden, de Vrouw van Elling is opgehangen, net als de Man van Tollund. En de Duitse man met het knotje aan de zijkant van het hoofd was onthoofd. Het lijkt in eerste instantie lastig vast te stellen of deze mensen in een vlaag van woede vermoord zijn of dienst deden als offers. In veel gevallen denken onderzoekers toch dat er sprake is van het laatste. Ze leiden dat dan af uit de zorgvuldige manier waarop mensen in het veen ter ruste zijn gelegd. Ook is het goed om te bedenken dat het veen zo’n 2000 jaar geleden een hele belangrijke rol speelde in het leven van mensen. Ze haalden er bouwmaterialen, brandstoffen en soms zelfs ruwe materialen om ijzer uit te maken, uit. Tegelijkertijd werd het veen vaak gezien als een gebied dat mensen en goden met elkaar verbond. Hier werden offers gebracht om de goden te danken voor de overvloed of gunstig te stemmen en te hopen op meer. Vaak bestonden die offers uit objecten of dieren, maar soms blijkbaar ook uit mensen.

Het paar van Weerdinge. Lang werd gedacht dat het man en vrouw waren, maar later bleek het toch om twee mannen te gaan.

Het paar van Weerdinge. Lang werd gedacht dat het man en vrouw waren, maar later bleek het toch om twee mannen te gaan.

Hoewel veenlijken al heel wat geheimen hebben prijsgegeven, blijft er nog genoeg te raden over. Wetenschappers blijven zich dan ook in de veenlijken verdiepen en mede dankzij steeds geavanceerdere technieken komen we zo stukje bij beetje meer te weten over een tijd waarvan op de veenlijken na zo weinig is overgebleven.

(1) in Europa en Noord-Amerika zijn een kleine 500 menselijke veenlijken gevonden,waaronder het Nederlandse ‘meisje van Yde’

°

http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20101215_offeraandegoden01

Zo zagen de spanjaarden  eruit   7000 jar geleden ?

27/01/14 – 16u30  Bron: BBC

Donker haar, een donkere huidskleur en felblauwe ogen; zo zagen de eerste Europeanen er uit. © CSIC.

Volgens een team van Spaanse onderzoekers zag de gemiddelde Europeaan er 7.000 jaar geleden anders uit dan oorspronkelijk gedacht, meldt de omroep BBC. Onze huid en haarkleur waren een pak donkerder, terwijl onze ogen felblauw kleurden.

In 2006 vond een biologisch instituut uit Barcelona de resten van twee skeletten in de grotten van het bergachtige noordwesten in Spanje. Omdat de omgeving zo koel en donker was, bleven de resten goed bewaard en bleken ze via de tanden ideaal voor DNA-onderzoek.Nadat de eerste Afrikaanse voorouders zo’n 45.000 jaar geleden naar Europa verhuisden, werd gedacht dat hun huid vrij snel lichter werd van kleur. Volgens dit onderzoek lijkt dat dus niet te kloppen, aangezien de eerste Europeanen dan al zo’n 40.000 jaar in Europa huisden.Genetisch gezien ligt hun DNA het dichtst bij Zweden of Finnen. Daardoor hebben de blauwe ogen wel een verklaring, maar de donkere huid en het bruine of zwarte haar echter nog niet. De vondst van deze skeletten betekent meteen de oudste volledige DNA-set op Europese bodem.Het team kreeg ook meer inzicht in de overgang van het jagen naar de landbouw.Zo waren de eerste Europeanen lactose-intolerant en kon hun maag zetmelen simpelweg niet verteren. Hun voeding haalden ze voornamelijk met proteïnen.Met de intrede van agrarische technieken wijzigde dat patroon.nu.nl/wetenschap/3685819/europese-jager-verzamelaars-hadden-donkere-huidskleur.htmlhttp://www.scientias.nl/zo-zagen-de-europese-jagers-en-verzamelaars-eruit-donkergetint-met-blauwe-ogen/97256

Bronmateriaal:
Blue eyes, dark skin: How European hunter-gatherer looked, 7,000-year-old genome shows” – Spanish National Research Council (via Sciencedaily.com).
De foto bovenaan dit artikel is gemaakt door PELOPANTON / CSIC.

°  

Homo sapiens mensen stammen in laatste instantie allemaal af van  afrikaanse (khoisan type  ?  )  mensen….. allang bekend ( –> Grimaldi schedel in Monaco )

 

http://en.wikipedia.org/wiki/Grimaldi_Man

https://mathildasanthropologyblog.wordpress.com/tag/grimaldi-people/

1–>Europeans are the product of about 40,000 years of in situ evolution.

2–> There may have been TWO colonist groups of Europe originally……

One whose  remains were found in the Grottes des Enfants in Monaco( France) were called the Grimaldi people.

I am having a devil of a time finding any information on them, except that they seemed to be very similar to the Khoisan. The structure of their forehead seems to indicate they are NOT related to MODERN  Negroids though, and they are mostly described as an outlier in the Cro Magnon ‘normal’ range.

      Afbeelding

–> Vraag is dus waar de blanke   huidskleur van de europeaan vandaan komt …. Volgens dit onderoek is dat misschien veel later de  huidskleur van de europeaan  geworden  dan ooit werd aangenomen 
Er zijn er twee exodussen uit Afrika naar de rest van de wereld geweest en er zijn verschillende groepen naar Europa gekomen : via een lange omweg via Azie
maar ook relatief direct vanuit Afrika (altijd nog via nabije oosten en Turkijke en Balkan. Sowieso zijn daarbij nog hele series andere scenario’s niet uit te sluiten.

Echter , uit één  DNA onderzoek van één enkel gevonden  bruikbaar restant ( een tand dus ) kan men nog niet teveel conclusies trekken.

—> Veel interessanter dan de huidskleur zijn de bevindingen over wat de mensen toen wel en niet kon verteren.
Doordat de mens van jager/verzamelaar naar landbouwer is overgegaan is ons diet zo extreeem veranderd dat we daar nog steeds niet alle gevolgen van doorgrond hebben.
In zeker zin zijn “moderne” ziekten als Diabetes Type II, magnesiumtekorten e.a. daarop terug te voeren.
Ons lichaam is feitelijk niet helemaal ingericht op het leven dat we zijn gaan leiden
(al worden we aan de andere kant nu wel zo’n anderhalf tot 2 keer zo oud als de mensen toen, dat wel)

Kijk even naar het filmpje:
http://www.youtube.com/results?search_query=pale

°
Vast staat dat de landbouw tussen 12.000 en 10.000 in Mesopotamie tot onwikkeling is gekomen (met zetmeel en melkproducten), zie Gobekli Tepe en omgeving.
Dan kun je dus uit de resultaten van het aangehaalde onderzoek eigenlijk alleen maar afleiden dat daar, in Mesopotamie, kennelijk een andere volksstam leefde dan in Noord-Spanje.
De vraag is dan welke lijntjes er zijn tussen de moderne mens en deze beide volksstammen.

—> Vaak wordt vergeten dat landbouw-veeteelt onafhankelijk(!) tot ontwikkeling kwam op meerdere plekken in de wereld en rond die tijd.
Sowieso in China, Turkije en Zuid-Amerika maar vermoedelijk op meer plekken en ook dichterbij of zelfs in Europa.
Het probleem is dat men uitgaat van gevonden sporen …. Het klimaat en de grond in Mesopotamie laat het bewaren van deze sporen meer toe, (ook andere van resten van beschavingen e.d.) .
In andere, nu meer vochtigere regio’s en met minder steen, zijn veel minder sporen (vooralsnog) gevonden maar dat wil niet zeggen dat die ontwikkelingen daar niet waren.
Sterker nog, er komen nu mondjesmaat aanwijzingen dat dit heel goed wel het geval kan zijn geweest.
(ook speelt nog het feit dat de regio rond Mesopotamie, Egypte, etc van oudsher veel belangstelling heeft gehad omdat er veel te vinden was en omdat o.a. de Engelsen en de Fransen met hun belangen
veel aktief waren en die landen al heel lang in oudheid zijn geinteresseerd).
Het verhaal is nog lang niet compleet en er zullen nog velen correcties, aanvullingen en verrassingen over de periode 10000 tot 3000 jaar geleden , gedaan en gevonden gaan worden.

Lang voordat de eigenaar van de in Spanje ontdekte kies leefde (die kennelijk geen landbouwproducten kon verteren) was er al op uitgebreide schaal sprake was van landbouwende gemeenschappen elders.

Daarmee kun je je dan afvragen welk genetisch lijntje tussen die vroege Spanjaard en de veel vroegere boeren elders bestaat,
en of de moderne Europeanen een mengvorm zijn of dat zij meer verwantschap hebben met de vroege boeren
( -en dan waarschijnlijk de Centraal-Aziatische of die uit het daar toch wel redelijk in de buurt liggende Midden-Oosten).

‘Blanke Europeaan ontstond pas 5500 jaar geleden’

31 augustus 2009

Mensen in Europa kregen pas enkele duizenden jaren geleden een blanke huidskleur. Dat concluderen Noorse onderzoekers in een nieuwe studie.
De wetenschappers van de  universiteit van Oslo  beweren dat mensen met een lichte huidskleur ongeveer 5500 jaar geleden de overhand kregen in Europa, doordat de eerste volken landbouw gingen bedrijven.Het landbouwvoedsel bevatte veel minder   vitamine D dan het eten dat de Europeanen binnen kregen toen ze nog als jager-verzamelaar leefden.

Het menselijk lichaam kan de belangrijke stof ook aanmaken als de huid in contact komt met de zon. Maar blanke mensen produceren vitamine D veel effectiever onder invloed van zonlicht dan mensen met een donkere huidskleur.

Evolutie
Volgens de onderzoekers hadden blanke personen daardoor opeens een evolutionair voordeel ten opzichte van hun donkere medemens.

In Engeland hoorde vis 5500 tot 5200 jaar geleden opeens niet meer bij het voedselpatroon”, aldus hoofdonderzoeker Johan Moan. . “Dat leidde tot een snelle ontwikkeling van een lichte huidskleur.”(1)

Kwalen
Eerdere onderzoeken hebben aangetoond dat een gebrek aan vitamine D kan leiden tot veel medische kwalen, zoals diabetes, hartfalen en een slecht functionerend immuunsysteem.
Volgens de Noorse onderzoekers liepen mensen met een donkere huidskleur 5500 jaar geleden dan ook meer risico om vroeg te overlijden, vooral als ze in het noorden van Europa leefden.
Klimaat
“Koude klimaten en hoge breedtegraden zullen de ontwikkeling van een lichte huidskleur extra hebben gestimuleerd”, zo schrijven ze in hun studie. “Het landbouwvoedsel bevatte niet genoeg vitamine D en de straling van de zon was te laag om genoeg vitamine D te produceren in een donkere huid.”
°
—>  lichtere  huidskleuren ( vitamine D en zonlicht  ?   )afzonderlijk onstaan in  de noordelijke  streken van   Europa    en    Azie ?
(1) ……  INUIT   waren  bijna uitsluitend   jagers   ze   aten  veel  rauwe vis  ( grote bron van vitamine D ) en bleven dus donkerder  gekleurd van huid ? …
(bron NU.nl)
° Europeanen komen oorspronkelijk via +/- Turkmenistan uit Afrika.
In ieder geval zijn alle  mensen  op aarde  familie van elkaar.

Over tsjok45
Gepensioneerd . Improviserend jazzmuzikant . Instant composer. Jamsession fanaat Gentenaar in hart en nieren

2 Responses to Prehistorische mens in Europa

  1. joost tibosch sr zegt:

    De groei naar menselijk gedrag blijkt veel verder terug de evolutie in te gaan, als wij mensen ook maar ooit hebben vermoed en soms zelfs nog toe willen geven. Dank voor uitgebreide informatie!

  2. Pingback: ARCHEO- ANTROPOLOGIE INHOUD | Tsjok's blog

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: