GEOLOGIE TREFWOORD H i


  zie onder Geologie

°

NEDERLANDSE GEOLOGISCHE VERENIGING


GEOLOGIE IN TELEGRAMSTIJL

door F.C. Kraaijenhagen

Een gezamenlijke uitgave van de NEDERLANDSE GEOLOGISCHE VERENIGING en de NGV afdeling LIMBURG September 1992

1992 © Copyright Nederlandse Geologische Vereniging.

Voor Internet herzien en bewerkt in 2006 door George Brouwers Oisterwijk.

***

AAngevuld en uitgebreid met

http://www.natuurinformatie.nl/ndb.mcp/natuurdatabase.nl/i000448.html#A

Geologische begrippen   

Klik op een begrip voor de definitie. Wil je meer weten over een bepaald begrip, bekijk dan het thema‘De ondergrond van Nederland’, of gebruik de zoekmachine.  De  Geologische  tijdvakken zijn niet opgenomen in deze begrippenlijst. Zie voor de beschrijving van deze tijdvakken het thema ‘Ondergrondse tijdmachine’.

A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z

&

Glossary of Terms for Geology

(From The Earth’s Dynamic Systems, Fourth Edition by W. Kenneth Hamblin. Macmillan Publishing Company, New York, NY. Copyright © 1985) 

[A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z ] http://www.evcforum.net/WebPages/Glossary_Geology.html

__________________________________________________________________________________

H

°

___________________________________________________________________________________

Haliet   / Halite 

Over de dichtheid van halite,

http://geology.com/stories/13/salt-domes/

http://nl.wikipedia.org/wiki/Haliet

File:Sodium chloride crystal.png

Haliet

°

°

HALOKINESE      Halokinese of zoutvloei is de ondergrondse beweging van steenzout.    Zie ook:  Evaporieten  Zoutkussen     Zoutpijler

°

____________________________________________________________________________

°

HALVERINGSTIJD    is de tijd waarin de helft van een radioactief element uiteenvalt.

De halveringstijd en de vervaltijd geven meestal aan wat de tijd is die een instabiel en exponentieel vervallend deeltje nodig heeft om respectievelijk tot de helft en een deel 1/e van zijn activiteit of straling te komen.

Wikipedia

Halveringstijd, ook wel halfwaardetijd genoemd, is de tijd die het duurt totdat de helft van de aanwezige radioactieve isotopen vervallen is. De halveringstijd verschilt van isotoop tot isotoop en kan varieren van extreem kort (een fractie van een seconde bij Beryllium-8 bijvoorbeeld) tot extreem lang (miljarden jaren bij Uranium-238 bijvoorbeeld).
Altijd volgens hetzelfde patroon
Het precieze moment waarop een specifieke atoomkern energie afstoot, kan niet worden voorspeld. Niettemin bevatten ook heel kleine hoeveelheden van stoffen vele miljoenen atomen en zijn er natuurwetten die het vervalpatroon van radioactieve stoffen voorspellen. Meer nog, alle radioactieve stoffen vervallen volgens hetzelfde patroon : het exponentiële patroon.
De halveringstijd van radioactieve stoffen
De tijd waarin de helft van de radioactieve stof verdwijnt, wordt uitgedrukt met het begrip halveringstijd.
Aantal halveringsperioden 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
% van de oorspronkelijke stof 1/2 1/4 1/8 1/16 1/32 1/64 1/128 1/256 1/512 1/1024
Zoals aangewezen in de tabel hierboven, na 10 halveringsperiodes blijft nog slechts een duizendste van de oorspronkelijke stof over!
Alle radioactieve stoffen hebben een welbepaalde halveringstijd, sommige van maar enkele seconden, andere van duizenden of zelfs miljoenen jaren. Niets of niemand kan hieraan iets veranderen.
RADIOACTIEF  VERVAL
Omdat je nooit met zekerheid kan zeggen wanneer radioactief verval (alfa, beta of gamma) precies kan optreden, bedachten wetenschappers de term “halfwaardetijd”.Men bepaalt daarmee hoelang het duurt vooraleer een bepaald element door radioactiviteit voor precies de helft is getransformeerd tot een ander element. Uranium-238 heeft een halfwaardetijd van 4,51 miljard jaar.
Na die tijd blijft er dus nog de helft Uranium-238 over. De rest is door alfastraling omgezet in Th-234.
Die nieuwe stof heeft een halfwaardetijd van 24,1 dagen. En zo gaat de cyclus verder, tot uiteindelijk (na veel omzwervingen)
Pb-206 (lood) tot stand komt, een kern die stabiel is.Halfwaardetijden lopen dus uiteen van miljarden jaar, over jaren, dagen, minuten tot fracties van seconden.–> Dit proces heeft een aantal zeer interessante toepassingen.
In een levend wezen wordt voortdurend het radioactieve koolstof 14 ingebouwd . C-14, een betastraler, heeft een halfwaardetijd van 5770 jaar.
Eens het lichaam dood is, zal de hoeveelheid C-14 langzaam verminderen volgens het principe van de halfwaardetijd. Door na te gaan hoeveel radioactief koolstof, C-14, nog aanwezig is, kan men goede dateringen uitvoeren.
Voor andere isotopen bestaan er soortgelijke tests – zeer tot genoegen van de archeologen.Radioactiviteit is dus absoluut geen kunstmatig gegeven dat enkel veroorzaakt wordt door de mens. In de natuur vind je enorm veel radioactieve isotopen. Er bestaat dus zoiets als natuurlijke atmosferische radioactiviteit. (achtergrondsstraling )We kennen twee belangrijke bronnen van natuurlijke radioactiviteit: kosmische straling (komt van buiten de aarde) en radioactieve ertsen. Bij het vervallen van radioactieve mineralen komt o.a. Radon-222 en Radon-220 vrij in de atmosfeer. De vervalprodukten van deze gasvormige isotopen binden zich vrij makkelijk aan kleine stofdeeltjes.Het zijn precies deze kleine stofdeeltjes waarvan we de radioactiviteit meten.
De halfwaardetijd van
Radon-222 bedraagt 3,825 dagen,
voor Radon-220 is dat 54,5 seconde
Radioactieve vervalreeksen 
uranium-verval-keten
Vervalreeks  U 238
Vervalreeks afbeeldingen  : 

°

___________________________________________________________________

(The )Hawaiian – Emperor Volcanic Chain

http://en.wikipedia.org/wiki/Hawaiian%E2%80%93Emperor_seamount_chain

http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_volcanoes_in_the_Hawaiian_%E2%80%93_Emperor_seamount_chain

Afbeeldingen van The Hawaiian Emperor volcanic chain    <–

http://www.roebuckclasses.com/105/regions/seasiaspac/oceania/hawaiianhotsp.htm

 

The Hawaiian – Emperor volcanic chain, one of the most dramatic features on the Earth, is the result of the drifting of the Pacific Plate over a fixed hot spot.

pacificbasin

The Hawaiian – Emperor volcanic chain extends nearly 3,750 miles (6,000 km) across the northwest Pacific Ocean. The volcanic chain is made of the Hawaiian Ridge and the Emperor Chain. The Hawaiian Ridge extends from Kilauea Volcano to Daikakuji Seamount, 2,183 miles (3,493 km) to the northwest, and includes the eight main islands and numerous smaller islands and seamounts. The Emperor Chain extends 1,454 mi (2,327 km) from Daikakuji Seamount to Meiji Seamount and trends almost directly north. The oldest seamount, Meiji, is about 75-80 million years. Since Meiji formed above the hot spot we know that the hot spot has been active for at least 75-80 million years, probably longer. The bend in the volcanic chain is the result of a major change in the direction of movement of the Pacific Plate about 43 million years ago. Since this change, the Pacific Plate has been moving to the northwest an average of 3-3.5 inches (8-9 cm) per year.

Pacific bathymetry clearly shows the Emperor and Hawaiian volcanic chains.

http://www.mantleplumes.org/Hawaii.html

 

___________________________________________________________________

°

Himalaya

Wetenschappers hebben het ontstaan van de Himalaya nagebootst met een computermodel.

Het imposante gebergte ontstond door een bijzonder langdurige botsing van India met de rest van het Aziatische continent.  Het zuiden van Azië werd daarbij zo hard samengedrukt door India, dat het Himalayagebergte tot extreem grote hoogtes kon groeien.  Dat blijkt uit het computermodel dat Australische geologen hebben gepresenteerd in het wetenschappelijk tijdschrift Nature.

Uitgeperst

Het is al langer bekend dat gebergtes ontstaan als twee continentale platen op elkaar botsen. Maar hoe dat proces precies in zijn werk gaat was tot nu toe onduidelijk.

De Australische wetenschappers slaagden erin om met hun computermodel de vorming van enkele gebergtes, waaronder de Himalaya, vrij precies na te bootsen. Uit de simulatie blijkt dat dit soort bergen ontstaan bij een botsing tussen twee aardplaten die niet onder elkaar schuiven, maar met de zijkanten tegen elkaar blijven liggen.De bergen worden daardoor als het ware uit de grond ‘geperst’ van het continent dat de klap opvangt.

Tandpasta

Het proces is vergelijkbaar met een tube tandpasta die wordt uitgeknepen, zo meldt de Britse nieuwssite New Scientist.                    Bij de Himalaya zorgde vooral de duur van de botsing voor het ontstaan van grote hoogtes. “Als het proces twintig miljoen jaar geleden was gestopt, zou het Himalayagebergte meer hebben geleken op de Alpen”, verklaart geoloog David Foster. “De groei zou zijn gestopt en de afvlakking zou zijn begonnen.” 

India en het zuiden van Azië botsten ongeveer zestig miljoen jaar geleden op elkaar. De botsing duurt nog steeds voort. Het Himalayagebergte groeit daardoor met ongeveer vier millimeter per jaar. 

Bekijk de simulatie:

 Bekijk video

Door: NU.nl/Dennis Rijnvis   / 24 maart 2014

°

Himalaya is mogelijk twintig miljoen jaar jonger dan gedacht

Geschreven op 16 oktober 2012 om 14:31 uur door 1

Wetenschappers hebben aanwijzingen gevonden dat het bekende Himalaya-gebergte tot wel twintig miljoen jaar jonger is dan gedacht. En daarmee herschrijven ze de geschiedenis van het imposante gebergte.

De leeftijd van een gebergte achterhalen: dat klinkt lastig. Maar wetenschappers van de universiteit van Sydney wisten precies waar ze naar moesten zoeken. Het Himalaya-gebergte ontstond toen India zich naar het noorden bewoog, verschillende botsingen doormaakte en uiteindelijk botste met Azië. “Een studie naar de jongste gesteenten afkomstig uit de zee, tussen India en Azië laten zien dat de botsing tussen deze twee landmassa’s zo’n 35 miljoen jaar geleden plaatsvond,” vertelt onderzoeker Jonathan Aitchison. “Toen India en Azië botsten, bevond zich vanzelfsprekend niet langer een oceaan tussen de twee. Door de laatste gesteenten uit zee in dit gebied op te zoeken, krijgen we een beeld van wanneer dit gebied voor het laatst een oceaan boven zich had liggen.”

 

Maar er zijn meer bewijzen dat het Himalaya-gebergte jonger is dan gedacht. “We keken ook naar de leeftijd van de jongste vulkanische gesteenten die in verband gebracht worden met subductie en zich langs de zuidelijke rand van Azië bevinden. Er is sprake van subductie wanneer één tektonische plaat onder de andere duikt. Dat resulteert vaak in vulkanische activiteit, dat zien we bijvoorbeeld in de Ring van Vuur in de Stille Oceaan. Zodra de Tethysoceaan, die altijd tussen de oude continenten Gondwana en Laurazië lag, was verdwenen doordat de oceaankorst ten noorden van India onder Azië dook, kwam dit soort vulkanisme niet meer voor. De jongste vulkanische gesteenten geven ons dus een beeld van wanneer dit gebeurde.”

Blijkbaar ontstond de Himalaya niet 55 miljoen jaar, maar zo’n 35 miljoen jaar geleden. Daarmee is het gebergte aanzienlijk jonger dan altijd werd gedacht. En dat is belangrijke informatie. “Dit massieve gebergte had toen het zich vormde een duidelijke invloed op de wereldwijde klimaatsystemen.” Het leidde zelfs tot de Aziatische moesson. “Aangezien het de hoogste landmassa op aarde is, heeft het Himalaya-gebergte nog steeds een enorme invloed op ons weersysteem, dus begrijpen hoe en wanneer het gevormd is, is heel belangrijk.”

Bronmateriaal:
Rewriting Himalayan History: ancient oceans on the top of the world” – Sydney.edu.au
De foto bovenaan dit artikel is gemaakt door Atif Gulzar (cc via Flickr.com).

°

annapurna groep

anapurna groep

°everest  lhotse en nuptse  gezien vanaf kalapattareverest  lhotse en nuptse  gezien vanaf kalapattar

°°(hieronder ) )….nanda_devi_from_auli_original

°….mt-_kanchenjunga

°….kala_patthar near the summit
nanda_devi_from_auli_original

mt-_kanchenjunga

kala_patthar near the summit

http://nl.wikipedia.org/wiki/Himalaya

Everest North Face toward Base Camp Tibet Luca Galuzzi 2006 edit 1.jpg

The north face of Mount Everest as seen from the path to the base camp in Tibet, China.

______________________________________________________________________________________

°

Himalaya en de mens

Dammen-himalaya

 

°  http://nl.wikipedia.org/wiki/Hawa%C3%AF_(eiland)

°

HAWAAI  ;      is een zogenaamde  geologische hotspot …Hawaii bestaat bij de gratie van een Hot Spot, een kleine, maar zeer hete plek in de aardmantel die een hoop spectaculair vulkanisme oplevert – én een hele reeks eilanden. De Hawaiiaanse Hot Spot blijkt niet zo stabiel als altijd werd gedacht: hij wandelde ooit met 44 millimeter per jaar naar het zuiden, geologisch gezien een behoorlijk hoge snelheid.

De eilanden van Hawaii zijn bij geologen al sinds begin jaren zestig hét voorbeeld van een Hot Spot. Een Hot Spot blijft voortdurend op dezelfde plaats, zo luidde de theorie, en de oceaankorst schuift er overheen. Gevolg: een hele reeks vulkanen, waarbij hun onderlinge ligging de richting van de plaatbeweging aangeeft. Niet alle Hawaiiaanse eilanden liggen boven water: de oudere eilanden zijn al een beetje weggeerodeerd. Toch is de ketting van vulkanen ook onder water nog prachtig te vervolgen. Zo’n 47 miljoen jaar geleden zou de Pacifische plaat, waar de Hawaiiaanse eilanden als het ware op ‘meesurfen’, een beetje van richting veranderd zijn, want de onderzeese vulkanenketting vertoont een duidelijke knik.

Naar het westen toe worden de eilanden van Hawaii steeds ouder. Het meest oostelijke eiland, dat momenteel boven de Hot Spot ligt, groeit nog steeds. bron: NASA

Een nieuw onderzoek, deze week gepubliceerd in Science, laat zien dat niet alleen de oceaankorst in beweging is, maar dat ook de Hot Spot onder Hawaii zelf ooit bewogen heeft. De ouderdom van de vulkaan-eilanden van Hawaii is goed bekend. Door middel van boringen met het onderzoeksschip JOIDES Resolution zijn nu ook de onderzeese vulkanen die een eind ‘verderop’ in de keten zitten onderzocht. De ouderdom is bepaald uit de verhouding tussen bepaalde isotopen van kalium en argon. Radioactief kalium vervalt langzaam tot argon, en zodra een vulkanisch gesteente is gestold, kan het argongas niet meer ontsnappen. Door de hoeveelheid ‘gevangen’ argon ten opzichte van de oorspronkelijke hoeveelheid radioactief kalium te meten, valt het stollingstijdstip eenvoudig te berekenen.

De oorspronkelijke ligging van de hotspot valt óók te bepalen, althans: voor een deel. Bij het stollen van het gesteente blijven magnetietdeeltjes als een soort kompasnaalden langs het aardmagneetveld gericht. Ook als de eilanden later verder naar het noorden of het zuiden drijven, blijft de oorspronkelijke richting van de magnetietdeeltjes in het gestolde gesteente ‘bevroren’. Uit de hellingshoek van de magnetietdeeltjes kan de oorspronkelijke breedtegraad bepaald worden. Uit de metingen hiervan blijkt, dat de Hawaii-Hot Spot tussen 81 en 47 miljoen jaar geleden met zo’n 44 millimeter per jaar naar het zuiden wandelde.

De ligging van een Hot Spot blijkt dus niet constant te zijn, en dat betekent dat de plaatbewegingen misschien wel niet zo abrupt van richting zijn veranderd als vroeger werd aangenomen, én dat de convectiestromingen in de mantel kennelijk in de loop der tijd behoorlijk kunnen veranderen.

 

_______________________________________________________________________________

HETEROGENITEIT     …. is de mate waarin een laagpakket met name in zijwaartse richting van samenstelling en karakter verandert.

°

HOOGVEEN    Hoogveen is veen dat boven de grondwaterspiegel gevormd is onder invloed van voedselarm regenwater.  Zie ook:   Basisveen    Veen

 °

_________________________________________________________________________________________

HOLOCEEN

http://nl.wikipedia.org/wiki/Interglaciaal

The Holocene Epoch

To observe a Holocene environment, simply look around you! The Holocene is the name given to the last 11,700 years* of the Earth’s history — the time since the end of the last major glacial epoch, or “ice age.” Since then, there have been small-scale climate shifts — notably the “Little Ice Age” between about 1200 and 1700 A.D. *— but in general, the Holocene has been a relatively warm period in between ice ages.

Another name for the Holocene that is sometimes used is the Anthropogene, the “Age of Man.” This is somewhat misleading: humans of our own subspecies, Homo sapiens, had evolved and dispersed all over the world well before the start of the Holocene.

Yet the Holocene has witnessed all of humanity’s recorded history and the rise and fall of all its civilizations.

Humanity has greatly influenced the Holocene environment; while all organisms influence their environments to some degree, few have ever changed the globe as much, or as fast, as our species is doing.

The vast majority of scientists agree that human activity is responsible for “global warming,” an observed increase in mean global temperatures that is still going on.

Habitat destruction, pollution, and other factors are causing an ongoing mass extinction of plant and animal species; according to some projections, 20% of all plant and animal species on Earth will be extinct within the next 25 years.

Yet the Holocene has also seen the great development of human knowledge and technology, which can be used — and are being used — to understand the changes that we see, to predict their effects, and to stop or ameliorate the damage they may do to the Earth and to us.

Paleontologists are part of this effort to understand global change. Since many fossils provide data on climates and environments of the past, paleontologists are contributing to our understanding of how future environmental change will affect the Earth’s life.

Resources

* Date from the International Commission on Stratigraphy’s International Stratigraphic Chart, 2009.

http://www.ucmp.berkeley.edu/quaternary/holocene.php

De moderne mens, een kind van de ijstijden

15. December 2009, 21:11Geologisch gezien leven we in zeer uitzonderlijke tijden, in een tussenijstijd in een tijdperk van ijstijden in een ijskelderwereld … met een relatief lage zeespiegel en extreem lage atmosferische koolzuurgasconcentraties. In de 4,5 miljard jaar aardse geschiedenis is dit niet de regel, maar de uitzondering. En het is in die klimaatomstandigheden dat de moderne mens – Homo sapiens – ongeveer 200.000 jaar geleden is ontstaan en zijn ontwikkeling heeft gekend.

HOLOCEEN

Zo’n 11.500 jaar geleden is het aardse klimaat in een tussenijstijd terecht gekomen. Het duurt nog meer dan 3.000 jaar alvorens de Scandinavische ijskap volledig afsmelt en nog meer dan 5.000 jaar alvorens de ijskap van het Noord-Amerikaanse continent verdwijnt. Er doet zich een opmerkelijke verandering plaats in het aardse klimaat. De klimaatvariabiliteit op decennium- tot millenniumschaal, zo kenmerkend voor de laatste ijstijd, valt zo goed als weg. In zijn boek over prehistorische klimaatveranderingen omschrijft W.J. Burroughs dit als ‘the end of the reign of chaos’. Het klimaat tijdens het holoceen is inderdaad opmerkelijk stabiel. De globale gemiddelde temperatuur nu en 10.000 jaar geleden is zeer gelijkaardig. Zo’n 6.000 jaar geleden kent het holoceen zijn klimaatoptimum. De globale gemiddelde temperatuur in gematigde gebieden lag toen 2 à 3°C hoger dan nu. Sindsdien vertoont het holocene klimaat een algemene afkoelingstrend die culmineert in de ‘Kleine IJstijd’ (tussen 1600 en 1850).

Het is in deze stabiele klimaatomstandigheden dat de landbouwrevolutie zich volstrekt. Deze vormt dan weer de basis voor de beschaving … en de demografische explosie. De situatie waarin we vandaag de dag terechtgekomen zijn heeft dan ook alles te maken met de uitzonderlijke klimaatstabiliteit de laatste 10.000 jaar.

HET TIJDPERK VAN DE IJSTIJDEN

Ongeveer 2,5 miljoen jaar geleden is het recente tijdperk van de ijstijden, de Pleistoceenglaciatie, begonnen. Sindsdien heeft het aardse klimaat meer dan 50 glaciale cycli gekend, bestaande uit een afwisseling van een ijstijd en een tussenijstijd. In de ijskernen uit Antarctica en Groenland krijgen we een heel gedetailleerd beeld van de 8 laatste glaciale cycli, zo’n 720.000 jaar klimaatsgeschiedenis. Deze glaciale cycli hebben een opmerkelijke 100.000-jarige cycliciteit, waarbij het ongeveer 90.000 jaar duurt om het dieptepunt van de glaciatie te bereiken, en amper 10.000 jaar om uit dit dieptepunt te geraken. Atmosferische koolzuurgasconcentraties varieerden tussen 180 en 210 ppmv tijdens de ijstijden en tussen 270 en 300 ppmv tijdens de tussenijstijden (huidige concentratie = ~385 ppmv).De moderne mens – Homo sapiens – verschijnt op het toneel zo’n 200.000 jaar geleden, tijdens het saaliaan, de voorlaatste ijstijd. Onze verre voorouders maken het einde van deze ijstijd en de daaropvolgende tussenijstijd, het eemiaan, mee, alsook de volledige laatste ijstijd, het weischseliaan. Tijdens deze laatste ijstijd verovert de mens de wereld. Maar leven in de laatste ijstijd (~116.000 tot ~11.500 jaar geleden) is geen lachertje. Het klimaat in het noordelijk halfrond was alvast zeer grillig; extreem koude perioden (globale afkoeling van 3 tot 6°C) – stadialen – wisselen af met relatief warmere perioden (globale opwarming van 5 tot 10°C) – interstadialen. Tijdens de interstadialen zijn de zomers in onze contreien zeer mild en vergelijkbaar met nu. Leven met deze hoogfrequente klimaatgrillen – op een schaal van decennia – is dan ook enkel mogelijk in jager-verzamelaargemeenschappen. Niet voor niets dat tegen het einde van de laatste ijstijd de wereldbevolking maar ongeveer 6 miljoen zielen telt.

EEN DUIK IN DE IJSKELDER

De wereld zo’n 50 miljoen jaar geleden is een broeikaswereld, zonder ijskappen, met een zeeniveau dat meer dan 100 meter hoger lag dan het huidige zeeniveau en atmosferische koolzuurgasconcentraties tot meer dan 1.000 ppmv (bijna 3 maal het huidige niveau). En dan duikt het aardse klimaat de ijskelder in. Voor bijna 50 miljoen jaar kent de Aarde een ‘global cooling’. Meer dan 30 miljoen jaar geleden ontstaat de ijskap op Antarctica; pas 3 miljoen jaar geleden verschijnt de Arctische ijskap. De wereld is veranderd in een ijskelderwereld. Deze globale afkoeling loopt opvallend gelijk met een belangrijke terugval in de atmosferische koolzuurgasconcentratie tot een extreem laag niveau tussen de 180 en 300 ppmv in het tijdperk van de ijstijden.


UITZONDERLIJKE TIJDEN

De Aarde heeft in zijn 4,5 miljard jaar durende geschiedenis welgeteld 4 ijskeldertijden gekend. De oudste – de Huroniaanglaciatie – is zo’n 2, 1 miljard jaar oud. De meest tot de verbeelding sprekende – het Cryogeniaan vond plaats tussen 800 en 635 miljoen jaar geleden. Dit is de periode van de sneeuwbalaarde. Zo’n 300 miljoen jaar geleden is het weer prijs. En uiteindelijk is de Aarde nu opnieuw ondergedompeld in een ijskelder. Beschouwen we de totale geschiedenis van de Aarde, dan vertegenwoordigen deze ijskeldertijden geen 10% van de aardse geschiedenis.

Zeer uitzonderlijk dus! Voor een wereld met ijskappen op beide polen moeten we zelfs 600 miljoen jaar terug gaan in de tijd, ten tijde van de sneeuwbalaarde. Ook dat is weer uitzonderlijk!

De aardse geschiedenis leert ons dat een broeikaswereld de regel is.

Het is een wereld zonder ijskappen, met een hoog zeeniveau, en hoge atmosferische koolzuurgasconcentraties. IJskelderwerelden daarentegen zijn de uitzondering.

De mens is een kind van de ijstijden te midden een ijskelderwereld.

Meer dan 80% van de menselijke geschiedenis speelt zich af tijdens de ijstijden.

Of met de woorden van W.J. Burrough: “overcoming the challenges of the ice age made us what we are today”.

De vraag kan dan ook gesteld worden of we als soort wel aangepast (zullen) zijn aan de broeikaswereld, waarin de dinosauriërs zich zo goed voelden? 

Holoceen betekent in het Grieks: geheel (=holos) nieuw (=kainos). Het Holoceen is voor het eerst in 1867-69 door P. Gervais beschreven. Soms wordt het Holoceen ook wel “recent” genoemd. Dit is absoluut onjuist en moet vermeden worden.
Tot ver in de eerste helft van de 20e eeuw werd het Holoceen ook wel Alluvium (=rivier afzettingen) genoemd. Dit synoniem moet in dit verband worden vermeden.
In 1957 hebben J. de Heinzelin en R. Tavernier het Holoceen ook wel Flandrien genoemd op basis van transgressie sedimenten in Vlaanderen. Het Flandrien is ondertussen, ook als synoniem, geheel in onbruik geraakt.


GSSP locatie voor het begin van Holoceen

GSSP 75.1000°N – 42.3200°W: Het einde van de “jong Dryas” koude periode, gekenmerkt door een verandering in de deutetium (een waterstof-isotoop) waarden, gevolgd door veranderingen in delta-18-O zuurstofconcentraties, veranderingen in chemische samenstelling, verandering in de dikte van jaarlijkse afzettingen.
Delta-18-O wordt bij het onderzoek van bijvoorbeeld Groenlandse ijsboringen, zoals GRIP (GReenland Icecore Project), NGRIP (North GReenland Icecore Project), gebruikt om variaties in neerslag en de samenstelling van de neerslag te bepalen. Daarmee bestaat een directe relatie met de temperatuur. Hierboven is de Delta-18-O van de GRIP geplaatst voor de laatste 15.000 jaar, iets ruimer dan het Holoceen. Links, op het kaartje, is de locatie van de boring (GRIP) aangegeven.

temperatuur noordelijk halfrond  holoceen

Temperatuur de laatste 11.000 jaar voor het Noordelijke halfrond 

Voorbeelden  van  HOLOCEEN  STRATIGRAPIE in het zuiden   

Afwisselend vleermuizenpoep (guano)  en tsunamilaagjes van vele duizenden jaren in  een  kustgrot op Sumatra : http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-25269698

Cave entrance

The cave retains the deposits washed ashore by huge waves over thousands of years

“The stratigraphy from about  -7,500 to – 3,000 years ago is impeccable.” —->                                                                        Alleen maar holocene lagen  zijn tot nu toe bestudeerd en gedeeltelijk gedateerd  (C 14 dateringen )  want  verder gaan de  afzettingen niet  De harde  rots bodem van de grot waarop het sedimenten pakket ligt   is bereikt …

°

_______________________________________________________________________________________

HORST    Een horst is een gebied dat vanuit de geologische structuur gezien hoger ligt dan het omgevende gebied en dat begrensd wordt door randbreuken.   Zie ook:Slenk

http://nl.wikipedia.org/wiki/Horst_(geologie)

Schematische weergave met een afschuivingsbreuk, horst en een slenk
File:Graben - Horst - mourèze .jpg
France, Hérault (34), Mourèze, Graben et horst


°

________________________________________________________________________________________

(VOLCANIC) HOT SPOT 

http://nl.wikipedia.org/wiki/Hotspot_(geologie)

,

History of Concepts

In the 1960s, geologists were seeking ways to prove or disprove the new idea of moving plates. Exploration of magnetic anomalies at mid-ocean ridges provided strong support for seafloor spreading . Geologists studied other ocean features to see how they related to plate tectonics. While visiting Hawaii, Tuzo Wilson, one of the founders of the theory of plate tectonics, noticed some interesting features about ocean islands. On a map of the Pacific basin, he found three linear chains of volcanoes and submarine volcanoes (seamounts).

seamount

Although separated by thousands of miles, the three linear chains are parallel to each other. Of the three, the Hawaii-Emperor seamount chain was the most well known. Wilson reviewed the reports that had been published on these island chains and recorded the age of each island. An interesting pattern emerged. For each chain, the islands become progressively younger to the southeast. The extreme southeast end of each chain is marked by active volcanoes.

pacificbasin

Wilson proposed that the Hawaiian islands formed successively over a common source of magma called a hot spot. The Island of Hawaii is currently located above the hot spot.

 

 

 

 

hotspot

Image Source: Eruptions of Hawaiian Volcanoes: Past, Present, and Future: U.S. Geological Survey General Interest Publication.

Hot, solid rock rises to the hot spot from greater depths. Due to the lower pressure at the shallower depth, the rock begins to melt, forming magma. The magma rises through the Pacific Plate to supply the active volcanoes.

The older islands were once located above the stationary hot spot but were carried away as the Pacific Plate drifted to the northwest

http://en.wikipedia.org/wiki/Hawaii_hotspot

—> Volcanism and geothermal activity at Yellowstone is caused by a hot spot.

_______________________________________________________________

°

HUMUS   is organisch materiaal in de bodem, dat is ontstaan door ontleding van plantaardige en dierlijke afvalstoffen.

http://nl.wikipedia.org/wiki/Humus

°

James  HUTTON 

James Hutton wordt beschouwd als de eerste modern-wetenschappelijke geoloog. Hij was de bedenker van twee concepten, plutonisme en uniformitarianisme, waarmee hij tegen de in zijn tijd geldende theorie van het catastrofisme in ging. Wikipedia

Meer afbeeldingen

James Hutton, M.D. | ClipArt ETC

//

James Hutton, M.D.

 

 

 

 

James Hutton: de oorsprong van Deep Time
apr.25, 2014
http://www.sterrenstof.info/james-hutton-de-oorsprong-van-deep-time/

door  Leon van den Berg,

 

Siccar Point, Hutton's Unconformity (Wikimedia, Anne Burgess)

Siccar Point, Hutton’s Unconformity (Wikimedia, Anne Burgess)

 °

Heb ik in mijn vorig artikel laten zien dat de geologie niet gebaseerd is op de evolutie-theorie maar omgekeerd, in dit artikel wil ik laten zien dat ook een “oude aarde” niet gebaseerd is op de evolutie-theorie, maar omgekeerd. De evolutie-theorie is, onder meer, gebaseerd op een oude aarde: tijd zat. Ik zal dat weer doen aan de hand van één persoon, de Schot James Hutton (1726-1797).
Toen Hutton aan een vriend, John Playfair, de betekenis van de sindsdien beroemde ontsluiting Siccar Point uitlegde zei die ‘the mind seemed to grow giddy by looking so far into the abyss of time’. Oftewel Deep Time.

 °

We bevinden ons op een tijdstip waarop de geologie nog helemaal in de kinderschoenen staat en men bijvoorbeeld nog denkt dat graniet, met van die mooie grote kristallen, een soort indampingsgesteente is, een gevolg van de zondvloed. De Schotse boerenzoon James Hutton, met een vooropleiding in de chemie, een bijbaan op een advocatenkantoor en een artsenstudie in Leiden ontwikkelt zicy tot één van de grondleggers van de geologie.
Hij beseft dat graniet een heel andere oorsprong moest hebben: graniet lost toch wel erg moeilijk op in water dus kan het er ook niet uit neerslaan. Hij komt tot de juiste conclusie dat graniet ooit gesmolten moest zijn geweest en komt daarmee op het spoor van de motor achter gebergtevorming: warmte en afkoeling.

°
Cyclus

°
Misschien is het een typische Schotse kwaliteit, gezien het succes van zijn latere landgenoot ArthurConan Doyle (geestelijk vader van Sherlock Holmes) of het illustere instituut Scotland Yard, die maakt dat Hutton aanvoelt wat de taak is van een geoloog: analyseren wat er gebeurd is. Met een uiterste scherpzinnigheid interpreteert hij een “hoekdiscordantie” en beseft dat gesteente erodeert, zand wordt, plooit en weer gesteente wordt: gebergtevorming is een cyclus.
Good thinking ! Hij legt de basis voor het uniformitarianisme, dat wil onder meer zeggen dat chemische en fysieke wetten die thans gelden, in het verleden ook gegolden moeten hebben. Het gaat om wetten die bijvoorbeeld betrekking hebben op oplosbaarheid, sterkte, viscositeit, warmte en afkoeling.
Hutton erkent ook dat catastrofale evenementen, zoals de grote aardbeving van Lissabon 1755, hun invloed moesten hebben.

Uniformitarianisme   wil dus niet zeggen dat de Aarde altijd ongeveer hetzelfde er uit gezien heeft en altijd alles rustig verlopen is!. Al heel lang weten geologen dat bijvoorbeeld in het Carboon er gigantisch moerassen waren zoals we die nu niet kennen, dat tijdens het Trias het heel droog en warm was met gigantische woestijnen, en dat er tijdens de rest van het Mesozoïcum nauwelijks bergen waren.

°
De Eeuwige

°
Hutton weet, dankzij zijn boerenverstand, wat regen en wind met het land doet, en met zijn kennis van de chemie bekijkt hij eens goed de Romeinse Muur van Hadrianus in Schotland, ziet hoe florissant die er nog bijstaat, ondanks de zeer eroderende omstandigheden, en berekent aan de hand van sedimentatie- en erosiesnelheid dat de aarde in ieder geval tientallen miljoenen jaren oud moest zijn.
Hij ziet, met de gegevens waarover hij beschikt, ‘no vestige of a beginning, no prospect of an end’ en hoewel men thans kan concluderen dat de geschiedenis hem daarin ongelijk heeft gegeven, is het een interessante gedachtegang. Hutton is overigens een theïst en hij ziet juist in de Deep Time een teken van de Eeuwige.
Enfin, hij schreef dit dus allemaal rond 1785, ruim voordat Darwin, in 1859 met zijn evolutietheorie kwam. We dienen hier wel bij op te merken dat ook Hutton natuurlijke selectie ziet als een mechanisme, maar dat daardoor nieuwe soorten kunnen ontstaan verwerpt hij als romantische fantasie!

°
Afkoelingstijd

°
Overigens ontgaat het velen dat Hutton achteraf weliswaar gelijk had met betrekking tot de gebergtecycli en een oude aarde, maar dat op zijn analyses nog wel wat aan te merken valt: in feite behoorden al de discordanties die hij bekeek tot één en dezelfde gebergtecyclus, de Caledonische Orogenese. Verder kun je aan zand e moeilijk een sedimentatiesnelheid bepalen want in een snelstromende rivier groeit een zandbank van een meter dik of zo gemakkelijk in één jaar aan en met die snelheid krijg je zelfs de Grand Canyon in 6000 jaar nog wel vol.
Hutton was verder een beroerd schrijver en zijn these werd waarschijnlijk alleen maar geaccepteerd omdat hij op zijn promotiedag dag ziek was en zijn vriend Joseph Black de verdediging van hem over nam. Hij was ook niet de enige in die periode die tot de conclusie kwam dat aarde oud moest zijn, Compte de Buffon extrapoleerde wat simplistisch de afkoelingstijd van een metalen bol tot de grootte van de aarde en kwam op 75.000 jaar.

 °
In 1862 kwam lord Kelvin (die van graden Kelvin), uitgaande van een eens geheel gesmolten aarde, uit op een afkoelingstijd van 24 tot 400 miljoen jaar.(1)

In 1890 kwam John Joly met een berekening voor de hoeveelheid zeezout uit op 100 miljoen jaar en in het begin van de twintigste eeuw werd de radiometrische datering, gebaseerd op de halfwaardetijden van radioactieve elementen ontdekt en toegepast, en bleek de aarde miljarden jaren oud te zijn.
Een aardig overzicht van de resultaten met een verbluffende precisie die thans bereikt worden met verschillende radiometrische methodes vindt u op

http://www.fleming-group.com/Misc/Dalrymple/Dalrymple%20Table%204.1.html

 °

Radioactieve elementen leveren niet alleen een goede methode voor datering, maar ook de energie voor het alsmaar laten draaien van de warmte-motor, want anders was de Aarde allang afgekoeld.

°
Enfin, beweren dat geologen er van uit gaan dat de aarde oud is omdat de evolutietheorie dat nodig heeft is dus niet waar, iets wat iemand met één muisklik kan verifiëren. En zeggen dat het uniformitarianisme een atheïstische visie is waarbij de omstandigheden op aarde altijd min of meer gelijk zouden zijn geweest is een aan bedrog grenzende onnozelheid

*

(l)

….Ook al had Kelvin een veel hogere schatting voor de leeftijd van de aarde dan 6000 jaar,  was  ook 100 miljoen jaar voor Darwin nog steeds veel te weinig,  gezien natuurlijke selectie een zeer traag proces was.

….Geologen en natuurkundigen stelden de leeftijd van de aarde(zoals door Kelvin rerekend )  weer bij  en  maakten de aarde weer jonger  …..tot aan zijn dood was dat een groot probleem voor Darwin.

> Zie bv “EVOLUTION  . The History of an Idea.”
Peter J. Bowler. 2003,                                                                                                                                                                                                            
University of California Press. Third edition (revised and expanded), paperback, 464 pages. The 2009 25th Anniversary Edition has a new preface (april 2009)..

 

 

.

Hydrologie    is de leer van het voorkomen, het gedrag en de chemische en fysische eigenschappen van water in al zijn verschijningsvormen op en beneden het aardoppervlak, uitgezonderd het water in de zeeën en oceanen. Opmerking: ook de invloed van menselijk handelen wordt hier dikwijls onder begrepen.

°

HYDROGEOLOGIE   is de geowetenschap die zich bezighoudt met onderzoek gerelateerd aan exploratie en exploitatie van grondwater met nadruk op het geologisch milieu en op de samenstelling van het water.

Zie ook: Geohydrologie  Geologie Geomorfologie Hydrologie  Paleogeografie Paleontologie Palynologie  Stratigrafie

°

De hydrologische kringkoop is een reeks van processen en toestanden die het water doorloopt (zoals neerslag, berging, afvoer, verdamping), waarbij telkens weer een andere toestand wordt bereikt.

File:Watercycledutchhigh.jpg

KRINGLOOP VAN HET WATER

°

Hyperthermische gebeurtenis,  –> PETM  =  de  meest bestudeerde en best gekende hyperthermische gebeurtenis in de geologische  geschiedenis —>  het ‘paleoceen-eoceen thermisch maximum‘.—>de vroeg-cenozoïsche broeikaswereld

Hyper-thermische gebeurtenis aangezwengeld  door   —->mini  – runaway 

* Met mini-runaway  wordt bedoeld (= klimaatwetenschapper  Dr. Hansen) ;  een gebeurtenis gevoed door feedback loops, zoals het smelten van permafrost of, zoals tijdens het Pleistoceen gebeurde, het massaal smelten van methaanhydraten.

Het zit zo: als de temperatuur van de oceaan en lucht stijgt, smelt er meer methaan-rijk spul zoals permafrost. Methaan houdt meer hitte vast dan koolstof en versnelt daardoor de opwarming.

Dit vergrotende effect betekent dat drastische opwarming veel sneller getriggerd kan worden dan huidige modellen voorspellen.

http://motherboard.vice.com/nl/blog/the-nations-top-climate-scientist-predicts-an-ice-free-human-free-planet

°

Een hypocentrum is een aardbevinghaard.    Zie ook: Epicentrum

____________________________________________________________________________________

°

°

ILJEN  

File:Ijen 3D.gif

Ijen (Indonesisch: Gunung Ijen) is een complex van stratovulkanen op het Indonesische eiland Java in de provincie Oost-Java.

Vulkaan spuwt blauw vuur  <—De Indonesische Vulkaan complex  ” Ijen ” spuwt blauw vuur als gevolg van zwaveldampen die vlamvatten zodra ze in contact komen met de lucht. De blauwe vlammen zijn alleen ’s nachts te zien.

Ijen vulkaan

File:Ijen volcano.jpg

Azuurblauwe kratermeer  waar  zwaveldampen uit omhoog stijgen. Je moet wel even oppassen dat de zwaveldampen niet jouw richting uitdrijven.

Vanaf de rand van het meer komen regelmatig zwaveldragers omhoog lopen die in deze niet echt arbeidsvriendelijke omgeving hun werk doen. Zij laden ruim 90 kilo zwavel in hun manden die ze vervolgens helemaal naar onderaan de berg brengen om vervolgens weer de zware tocht omhoog aan te vangen om nogmaals met 90 kilo op hun schouders naar beneden te gaan.

 °

IJSKAP      Een ijskap is een ‘eeuwig’ durende, uitgestrekte bedekking van sneeuw en ijs, die zich vanuit een centrum in alle richtingen heeft uitgebreid

°

IJSKERN

  1. Een ijskern ,  is een cilindervormig monster van ijs, afkomstig van een gletsjer of ijskap. IJskernen vormen binnen de aardwetenschappen een belangrijke bron van gegevens en dan met name voor de paleoklimatologie – http://nl.wikipedia.org/wiki/IJskern

ijskern

 Zo ziet een uitgeboorde ijskern eruit.

 

 

°

Oudste ijs Antarctica

In het oosten van Antarctica zijn waarschijnlijk stukken ijs in de bodem te vinden die ongeveer 1,5 miljoen jaar oud zijn.

Aan de hand van luchtbelletjes uit dit ijs kunnen gegevens over de atmosfeer worden achterhaald uit deze tijd, waarin een grote klimatologische omwenteling plaatsvond.

Dat melden Zwitserse onderzoekers in het wetenschappelijk tijdschrift Climate of the Past.

Boringen

De wetenschappers ontwikkelden een computermodel op basis van klimaatgegevens over Antarctica. Met dit model slaagden ze erin om te voorspellen in welke gebieden het oudste ijs te vinden is.

Uit de ramingen bleek dat vooral met boringen in het oostelijk deel van het continent waarschijnlijk ijskernen (cilindervormige ijsmonsters) naar boven kunnen worden gehaald die 1,5 miljoen jaar geleden zijn ontstaan.

Wetenschappers hopen met informatie uit dit ijs meer te weten te komen over een klimaatsverandering die optrad in de periode tussen 1,2 miljoen en 900.000 jaar geleden.

Afwisseling

Voor dit tijdperk wisselden periodes van opwarming en afkoeling van het klimaat op aarde zich naar schatting elke 41.000 jaar af. Na de overgang trad die afwisseling ongeveer na elke 100.000 jaar op.

“De reden voor die verandering is nog onbekend”, verklaart hoofdonderzoeker Hubertus Fischer van de Universiteit van Bern op nieuwssite Physorg.com. “Deze overgang is een zeer belangrijke en enigmatische tijdsinterval in de recente klimatologische geschiedenis van onze planeet.”

Archief

Boren naar het 1,5 miljoen jaar oude ijs zou de enige manier zijn om meer inzicht te krijgen in de raadselachtige periode van klimaatsverandering.

“IJskernen bevatten kleine luchtbelletjes en vormen daardoor het enige archief van de samenstelling van de atmosfeer in het verleden”, aldus Fischer.

De oudste ijskern die tot nu toe naar boven is gehaald op Antarctica, is naar schatting 800.000 jaar oud.  

(Door: NU.nl/Dennis Rijnvis )

Oplossing voor klimaatraadsels ?

In het bijzonder willen de wetenschappers de overgangsperiode tussen 1,2 miljoen en 900.000 jaar geleden nader onderzoeken. Voor die tijd wisselden de warme periodes en de periodes van afkoeling (ijstijden) op aarde zich naar schatting elke 41.000 jaar af. Nadien werd de tijd tussen warme en koele periodes een stuk langer. De overgang duurt sindsdien zo’n 100.000 jaar.

De oorzaak van die verandering is nog onbekend. Wetenschappers vermoeden dat het te maken heeft met de waarden van broeikasgassen in de lucht. Maar om dat te bewijzen, hebben ze wetenschappelijke gegevens nodig en dan is het 1,5 miljoen jaar oude ijs de enige manier om die te bekomen. De ijskern van 800.000 jaar toonde bijvoorbeeld aan dat er wel degelijk een verband is tussen meer broeikasgassen (zoals CO2) in de atmosfeer en een hogere temperatuur.

Het vinden van de juiste locatie is overigens moeilijker dan het lijkt. Want gewoon dieper boren is niet voldoende. Zo kan het ijs op grote diepte afgesmolten zijn door de warmte van de aarde. De onderste ijslagen blijven bovendien niet altijd netjes in chronologische volgorde, soms verschuiven ze door elkaar

Kern van IJsboring toont de jaarlijkse variaties in neerslag.in periodes van het   Holoceen 

 

Lange ijskern vertelt meer over klimaat van afgelopen 2000 jaar

 

Stukje ijskern 

Wetenschappers hebben op Antarctica een ijskern van maar liefst 303 meter lang bovengehaald. Dankzij de ijskern hopen ze te kunnen achterhalen hoe het klimaat er hier de afgelopen 2000 jaar uitzag.

De onderzoekers haalden de ijskern in het oosten van Antarctica boven,. Ze gebruikten daarvoor een enorme boor. Naast de 303 meter lange ijskern werden ook ijskernen van 116 en 103 meter lang verzameld.

Zee-ijs en meer
Fragmenten van de ijskernen zullen binnenkort in laboratoria wereldwijd worden bestudeerd. Onderzoekers hopen zo een beter beeld te krijgen van het klimaat dat dit deel van de wereld de afgelopen 2000 jaar had. “We zullen in staat zijn om informatie te verkrijgen over de temperatuur waaronder het ijs ontstond, stormen, de activiteit van de zon, vulkanische activiteit, de omvang van het zee-ijs en de concentratie gassen in de atmosfeer,” somt onderzoeker Mark Curran op.

Analyse
De 303 meter lange ijskern kan ons tot wel 2000 jaar terug in de tijd nemen. De kortere ijskernen vertellen iets over het klimaat in de afgelopen 800 tot 1000 jaar. “Deze extra ijskernen voorzien ons van extra ijs voor chemische analyses waarvoor we grote volumes nodig hebben,” vertelt Curran.

Hoewel een 303 meter lange ijskern die iets vertelt over 2000 jaar klimaatgeschiedenis al heel indrukwekkend is, smachten de onderzoekers naar meer.

Als het aan hen ligt, is dit slechts een opmaat richting een veel ambitieuzer project: boren naar ijs dat zo’n miljoen jaar oud is

 

. “Zo’n ijskern kan ons helpen om te begrijpen wat ervoor zorgde dat de frequentie van ijstijden zo’n 800.000 jaar geleden veranderde.” Tot zo’n 800.000 jaar geleden vond er gemiddeld elke 40.000 jaar een ijstijd plaats, maar de afgelopen 800.000 jaar gebeurt dat gemiddeld elke 100.000 jaar.

Onduidelijk is waarom.

Ook hopen de onderzoekers met behulp van zo’n hele oude ijskern de rol van koolstofdioxide in een veranderend klimaat beter te begrijpen.

 

Bronmateriaal:
Scientists unlock a 2000 year ice core climate record” – Antarctica.gov.au
De foto bovenaan dit artikel is gemaakt door xx (cc via Flickr.com).

OPMERKINGEN 

*   Er zijn  allang (stukken )van  ijskernen opgeboord in Oost-Antarctica die wel 800.000 jaar teruggaan en dan ook wel  afkomstig zijn  van kernen die  10x zolang zijn als deze.

*   De gegevens over de temperatuur veranderingen, die deze ijskernen geven, waren zeer belangrijk. Er waren wel tientallen ijstijden en warme tussentijden.

*   Ook daarnaast is het temperatuurverloop grillig en veranderlijk. Het beeld van het temperatuur verloop over 800000 jaar past niet goed in de theorie van Milankovitch: –>  klimaatveranderingen door aardbaan veranderingen.

 

Wetenschap is oudste ijskern ooit op het spoorWetenschap is oudste ijskern ooit op het spoorWetenschappers zijn de oudste ijskern ooit op het spoor. Ze hebben op Antarctica gebieden ontdekt waar ijskernen van…
Aarde is nu warmer dan tijdens grootste deel van afgelopen 11.300 jaarAarde is nu warmer dan tijdens grootste deel van afgelopen 11.300 jaarDe aarde is op dit moment warmer dan in het grootste deel van de afgelopen 11.300 jaar het…

 

°

OUD IJS  DATEREN 

Wetenschappers dateren stokoud poolijs met behulp van krypton

ant

Wetenschappers zijn erin geslaagd om met behulp van het element krypton ijs te dateren dat zo’n 120.000 jaar oud is. In de toekomst hopen ze op deze manier zelfs ijs dat meer dan één miljoen jaar oud is te kunnen dateren en zo meer te weten te komen over het klimaat van onze aarde.

Een bekende manier om heel oude materialen te dateren, is de koolstof- of C14-datering. Hierbij kijken onderzoekers naar het verval van een radioactief isotoop om te achterhalen hoe oud het materiaal is. Het C14-isotoop is namelijk niet stabiel, maar vervalt op een constante manier. Hoe minder C14 er in een materiaal zit, hoe ouder het dus is. Een beperking van deze methode is echter dat deze enkel materialen die niet ouder zijn dan 50.000 jaar kan dateren. Bovendien is de datering niet geschikt voor het dateren van ijs, omdat C14 door toedoen van kosmische straling in het ijs geproduceerd wordt.

Vergelijkbaar, maar anders
De kryptondatering is in veel opzichten vergelijkbaar met de bekende koolstofdatering, maar kan in tegenstelling tot de koolstofdatering wel gebruikt worden om ijs te dateren en gaat veel verder terug dan 50.000 jaar. Krypton wordt geproduceerd door kosmische straling die de aarde bombardeert en vervolgens opgeslagen in luchtbelletjes in ijs. Krypton beschikt over een radioactief isotoop dat heel langzaam vervalt (krypton-81) en een stabiel isotoop (krypton-83) dat niet vervalt. Door de verhouding tussen stabiele en radioactieve isotopen te vergelijken, kunnen onderzoekers de leeftijd van het ijs vaststellen.

Tellen
Het idee van de kryptondatering bestaat al meer dan vier decennia. Maar tot op heden is deze nog niet toegepast, omdat krypton-81-atomen beperkt zijn en het heel moeilijk is om ze te tellen. Maar in 2011 kwamen onderzoekers met de technologie die nodig is om de atomen te tellen. En wel in de vorm van de Atom Trap Trace Analysis (ATTA).

Succes
Onderzoekers tonen nu aan dat die technologie heel geschikt is om ijs afkomstig van Antarctica te dateren. Ze verzamelden 300 kilo ijs van een gletsjer op Antarctica, smolten het en sloegen de lucht die in luchtbelletjes in het ijs zat op. Vervolgens werd die lucht geanalyseerd in de ATTA. “De atoomval is zo gevoelig dat deze individuele atomen kan vangen en tellen,” vertelt onderzoeker Christo Buizert. “Het enige probleem is dat er niet veel krypton in de lucht en dus ook niet in het ijs zit. Daarom hebben we zulke grote hoeveelheden ijs nodig.” Uit de analyse blijkt dat het verzamelde ijs zo’n 120.000 jaar oud was.

Toekomst
In de toekomst hopen onderzoekers nog ouder ijs te kunnen dateren. Ze hopen bovendien dan met kleinere hoeveelheden ijs net zulke betrouwbare resultaten te boeken.

Het dateren van heel oud ijs op Antarctica is belangrijk, omdat het ons meer kan vertellen over het klimaat van onze aarde. “Het oudste ijs in ijskernen is rond de 800.000 jaar oud en met deze nieuwe techniek denken we in andere gebieden te kunnen gaan kijken en poolijs dat tot zo’n 1,5 miljoen jaar oud is, te kunnen dateren,” vertelt Buizert. “Dat is heel opwindend, want er gebeurden meer dan 800.000 jaar geleden een hele hoop interessante dingen in het aardse klimaat en die dingen kunnen we met de huidige ijskernen niet bestuderen.” Zo weten we dat de afgelopen 800.000 jaar gemiddeld elke 100.000 jaar een ijstijd optrad. Maar onderzoek suggereert dat dat meer dan 800.000 jaar geleden elke 40.000 jaar gebeurde. “Waarom die overgang van een cyclus van 40.000 jaar naar een cyclus van 100.000 jaar? Sommige mensen denken dat het te maken heeft met een verandering van de hoeveelheid koolstofdioxide in de atmosfeer. Dat is één van de redenen waarom we zo graag ijs willen vinden dat ons verder terug in de tijd neemt, zodat we meer te weten kunnen komen over dat koolstofdioxideniveau in het verre verleden en deze hypothese kunnen toetsen.”

 

Bronmateriaal:
Scientists successfully use krypton to accurately date ancient Antarctic ice” – Oregonstate.edu
De afbeelding bovenaan dit artikel is gemaakt door Dave Pape (via Wikimedia Commons).

_________________________________________________________________________________________________

 IJZERTIJD

De IJzertijd is een archeologische periode, die duurde van ± 700 voor Christus tot het jaar 0.

_______________________________________________________________

°

 

INDEX FOSSILS 

Over tsjok45
Gepensioneerd . Improviserend jazzmuzikant . Instant composer. Jamsession fanaat Gentenaar in hart en nieren

One Response to GEOLOGIE TREFWOORD H i

  1. Pingback: INHOUD G | Tsjok's blog

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: