De smeerlapperij formatie


zie onder Geologie

Leven we in een nieuw geologisch tijdvak?
01. Maart 2009,
Manuel  Sintubin
http://weetlogs.scilogs.be/index.php?blogId=19

Om meester te blijven over de onmetelijke zee van tijd van de Aardse geschiedenis – meer dan 4.500.000.000 jaar – heeft de geoloog de geologische tijdschaal bedacht.
Deze tijdschaal (zie Ogg et al. 2008 voor de meest recente tijdschaal) verdeelt de Aardse geschiedenis in eons, era’s, perioden, tijdvakken en tijden.
Zo leven we nu in het fanerozoïcum (het eon dat ~542 miljoen jaar geleden begonnen is), het cenozoïcum (het era dat ~65,5 miljoen jaar geleden begonnen is),
het kwartair (de periode die ~2,59 miljoen jaar geleden begonnen is), en het holoceen (het tijdvak dat zo’n 11.700 jaar geleden begon). Of toch niet? Leven we nog in het holoceen?
Of leven we in een nieuw tijdvak, het ‘tijdvak van de mens’ of het antropoceen?

Het antropoceen
Het zijn de Nederlandse chemicus en nobelprijswinnaar Paul Josef Crutzen en de Amerikaanse bioloog Eugene F. Stoermer die in 2000 voorstelden dat de Aarde op het einde van de 18e eeuw
in een nieuw tijdperk was binnengetreden (Crutzen 2002).
Zij waren van mening dat sindsdien de mens een globale impact had op Planeet Aarde; de mens zal voor millennia een belangrijke omgevingskracht blijven.
De aanvang van dit tijdvak valt samen met de industriële revolutie, gesymboliseerd door de uitvinding van de stoommachine door James Watt in 1784.
Dit nieuwe, door de mens gedomineerde, geologische tijdvak doopten ze het antropoceen. Hierbij lieten ze zich inspireren door de Italiaanse geoloog Antonio Stoppani, die al in 1873 sprak over het antropozoïcum.

Recent werd dit voorstel bijgetreden door een groep Engelse stratigrafen (Zalasiewicz et al. 2008) die pogen een stratigrafisch fundament te geven aan het nieuwe tijdvak.
Zij opperen zelfs dat mogelijk het kwartair is beëindigd. Bovendien reflecteren ze over een mogelijke stratigrafisch herkenbare holoceen-antropoceengrens.

Wat maakt een tijdvak?

Het zijn de stratigrafen die in de opeenvolging van de gesteentelagen – de gesteentekolom – de aanvang van een nieuw tijdvak vastleggen.
Dit kan gebeuren op basis van plotse veranderingen in de opbouw van de gesteentekolom (lithostratigrafie), door het plots verdwijnen of verschijnen van soorten (biostratigrafie), of door een of ander
karakteristiek geologisch, geochemisch of ander signaal. Zo bijvoorbeeld begint het cenozoïcum op een stratigrafisch niveau waar o.a. de dinosauriërs verdwijnen uit het fossielarchief.
Bovendien wordt deze krijt-tertiairgrens gekenmerkt door een hoge concentratie aan het chemische element iridium, onlosmakelijk verbonden met de Chixculub-meteorietinslag op het Mexicaanse
schiereiland Yucatan, die het einde betekende van de wereld van de dinosauriërs.

Eenmaal de stratigrafen binnen de International Commission on Stratigraphy (ICS) op basis van een reeks stratigrafische criteria akkoord geraken over de juiste positie van een stratigrafische grens,
leggen ze deze vast in een zogenaamde ‘golden spike’ of ‘Global Boundary Stratotype Section and Point’, kortweg GSSP. Een GSSP is een geologische sectie waarop deze grens duidelijk herkenbaar is
en in detail kan worden bestudeerd. Het binnenhalen van zo’n GSSP is dan ook meer en meer een zaak ‘van staatsbelang’ geworden, waarbij naast wetenschappelijke belangen ook politieke belangen
zich laten gelden. Door absolute dateringstechnieken (geochronologie) krijgen deze stratigrafische grenzen ook een ouderdom. Het resultaat is een chronostratigrafische kolom waarbij elke chronostratigrafische
grens zijn GSSP kent.

Het pleistoceen (= ‘merendeel’ ‘nieuw’) is het tijdvak dat ~2,59 miljoen jaar begon.
De Aarde kwam uit de tertiaire broeikaswereld en dook een ijskelderwereld in. Sindsdien kent onze planeet een afwisseling van ijstijden en tussenijstijden.
De laatste ijstijd eindigde 11.700 jaar geleden (voor het jaar 2000) – het einde van het Jonge Dryas. Sindsdien leven we in een tussenijstijd.
In tegenstelling tot alle vroegere pleistocene tussenijstijden, heeft deze laatste tussenijstijd uitzonderlijk het statuut van een tijdvak gekregen.
Dit tijdvak is het holoceen (= ‘geheel’ ‘nieuw’), ofwel het tijdvak van de ‘huidige wereld’.
Dit tijdvak is niet alleen uitzonderlijk door zijn korte tijdspanne, maar ook door de bijzonderheid van de grens tussen het pleistoceen en het holoceen.
Er is een lange discussie aan voorafgegaan maar sinds 2008 is de pleistoceen-holoceengrens vastgelegd in de ijskern NGRIP2, geboord in de Groenlandse ijskap in het kader van het Europese
Greenland Ice Core Project (GRIP), exact op 1492,45 meter diepte.
Op deze diepte vangt een gestage toename in de deuteriumconcentratie aan; deze toename wijst op de finale opwarming van het klimaat op het einde van de laatste ijstijd.
Het holoceen is gekenmerkt door een opmerkelijke stabiliteit in zowel klimatologische omstandigheden als zeespiegel, nooit gezien in de laatste 400.000 jaar.
Gedurende het grootste deel van het holoceen is de menselijke invloed op de natuurlijke omgeving beperkt gebleven binnen de globale draagkracht van Planeet Aarde.
Maar sinds kort is hierin verandering gekomen. De mens heeft een globale impact op zijn natuurlijke omgeving.
Ook aan de holocene klimaatstabiliteit is schijnbaar een einde gekomen.
De vraag kan dan ook gesteld worden of we nog steeds in het holoceen leven.

De grens tussen holoceen en antropoceen?

De vraag die de stratigrafen zich dan ook stellen, is wanneer de invloed van de mens herkenbaar wordt in de stratigrafische kolom om zo de grens tussen het holoceen en het antropoceen vast te kunnen leggen.
Door grootschalig landgebruik (meer dan 50 % van het land is door de mens beïnvloed), afdamming van rivieren, ontbossing, onttrekken van grondwater, e.a. heeft de mens een invloed op de globale gesteentecyclus.
Dit moet leiden tot een duidelijke lithostratigrafisch signaal.
Ook de verstoring van de biogeochemische cycli – zoals de koolstofcyclus – laat een (isotopisch) signaal achter in het gesteentearchief. Globaal neemt de temperatuur toe, alsook de zeespiegel.
Een dergelijke versnelde opwarming heeft de Aarde niet meer gekend sinds meer dan 50 miljoen jaar. Er is ook een duidelijk biostratigrafisch signaal. We leven immers middenin de zesde grote uitstervinggolf.
Heel wat soorten verdwijnen uit het fossielarchief. Deze uitstervinggolf zal een duidelijk herkenbaar spoor achterlaten in het fossielarchief, vergelijkbaar met de vorige uitstervinggolf, ~65,5 miljoen jaar geleden.

Alles wijst erop dat we evolueren naar een ‘supertussenijstijd’ die veel langer duurt dan alle vorige tussenijstijden in het pleistoceen.
Of het zou wel eens kunnen dat het Aardse klimaat opnieuw evolueert naar een broeikaswereld, vergelijkbaar met het klimaat gedurende het tertiair.
Dit zou dan ook betekenen dat zelfs het kwartair – de periode van de ijstijden – ten einde is.

En waar wordt nu de grens gelegd?
Deze moet herkenbaar zijn in het gesteentearchief. De toename van de koolzuurgasconcentratie – de fameuze ‘hockeystick’ curve – is eigenlijk nog te geleidelijk om een duidelijke grens te definiëren.
Het radioactieve signaal ten gevolge van de kernproeven in de jaren ’60 is een mogelijke kandidaat, maar is volgens de stratigrafen veel te jong.
De toename in de loodconcentratie in de Grieks-Romeinse tijd (de bloei van de metaalbewerking) wordt dan weer als te oud gezien.
De beste kandidaat volgens de stratigrafen is dan ook het aslaagje in de ijskernen ten gevolge van de vulkanische eruptie van de Tamboravulkaan in Indonesië in 1815.
Dit is één van de grootste vulkanische uitbarstingen in de recente geologische geschiedenis.
De impact van deze vulkaanuitbarsting op het globale klimaat laat bovendien sporen na in het dendrologische archief (groeiringen van bomen).
Deze vulkaanuitbarsting ligt het dichtst bij 1784, het jaar van Watt’s stoommachine, het symbolische begin van de industriële revolutie.

Een geologisch perspectief

Sinds 200 jaar zouden we dus in een nieuw tijdvak leven. Maar zitten we niet te kort met onze neus op de feiten om dit correct te kunnen inschatten?
Wat is immers 200 jaar in vergelijking met de immense zee van de geologische tijd? Het is aan de geologen om deze antropocentrische kortzichtigheid te overstijgen en alles in een geologisch perspectief te plaatsen.
We stellen ons dan ook de vraag wat de toekomst zal brengen en wat uiteindelijk van de menselijke activiteit zal achterblijven in het gesteentearchief?
Een zekerheid is dat de huidige onduurzame overexploitatie van onze natuurlijke omgeving en natuurlijke rijkdommen onhoudbaar is.
Zo weten we met zekerheid dat de toekomstige maatschappij er totaal anders zal uitzien dan de huidige maatschappij. Een maatschappij die voornamelijk draait op fossiele brandstoffen (olie, gas en steenkool)
kan immers enkel blijven bestaan zolang de voorraden strekken. Voor olie en aardgas is dit een kwestie van decennia, voor steenkool van eeuwen.
Maar ook de veranderende wereld zal uiteindelijk de mens ertoe dwingen op een andere manier te gaan leven.
Een citaat van James Lovelock vat dit mooi samen: “we live on a live planet that can respond to the changes we make, either by cancelling the changes or by cancelling us” (Lovelock 1979).
Een weinig opbeurende bedenking.

Het geologische archief leert ons ook dat het zeer waarschijnlijk millennia, zelfs tienduizenden jaren, zal duren om de drastische antropogene verstoring van het Aardse klimaatsysteem teniet te doen.
We weten dit immers door de studie van vergelijkbare extreme ‘hyperthermische’ gebeurtenissen meer dan 50 miljoen jaar geleden.
Een ‘plotse’ massale injectie van koolzuurgas in de atmosfeer leidde toen verschillende keren door een cascade van positieve terugkoppelingsprocessen tot een ontregeling van het globale klimaatsysteem.
Zo duurde het bijvoorbeeld tijdens de hyperthermische gebeurtenis op de grens tussen het paleoceen en het eoceen (~55,5 miljoen jaar geleden) meer dan 60.000 jaar alvorens negatieve terugkoppelingsprocessen terug de
overhand kregen en het herstel van het klimaatsysteem werd ingezet.
Het herstelproces nam dan uiteindelijk nog ~70.000 jaar in beslag.
Deze hyperthermische gebeurtenis duurde uiteindelijk ongeveer 170.000 jaar.
Zelfs in een dergelijk tijdskader betekent de 200 jaar van het zogenaamde antropoceen niets.
We kunnen ons alleen de vraag stellen of we inderdaad aan het begin staan van een hyperthermische gebeurtenis, die mogelijk het Aardse klimaat voor de komende 100.000 tot 200.000 jaar zal tekenen.

Antropoceen of poubelliaan?


En hoe zit het dan met de mens? In het beste scenario overleeft de mens deze klimaatcrisis. In het meest noodlottige scenario wordt de soort Homo sapiens zelf slachtoffer van de zesde uitstervinggolf.
Zijn we eenzelfde lot beschoren als de dinosauriërs ~65,5 miljoen jaar geleden?
En wat als de mens deze uitstervinggolf de komende tienduizenden jaren inderdaad niet overleeft?
Wat zal er dan achterblijven in het gesteentearchief van enkele tienduizenden jaren ‘menselijke beschaving’?
Vooreerst moet de bedenking gemaakt worden dat miljoenen jaren geologische geschiedenis vaak vervat liggen in sedimentlaagjes van amper enkele millimeter tot enkele centimeter dikte.
De kans is dan ook reëel dat de ganse menselijke geschiedenis in het gesteentearchief niet meer zal zijn dan één enkel chaotisch sedimentlaagje, waarschijnlijk vol met ‘artificieel’ materiaal dat moeilijk afbreekbaar is
en gekenmerkt door afwijkende geochemische concentraties en het verdwijnen van heel wat soorten uit het fossielarchief. In dat opzicht zal deze laag zeker beantwoorden aan de criteria om een stratigrafische grens
– een ‘golden spike’ – vast te leggen van een nieuw tijdvak. Maar kan dit nieuwe tijdvak dan aan de mens gewijd worden en de naam antropoceen dragen?
Zeker in een scenario waarin de mens niet meer meespeelt! Of beperkt het antropoceen zich dan tot dat ene sedimentlaagje?

Er circuleren immers ook andere – minder verheven – namen voor sedimentafzettingen met objecten die aan menselijke activiteit toe te schrijven zijn of voor sedimentpakketten die door de mens geproduceerd zijn.
Er is bijvoorbeeld sprake van het ‘poubellien inférieur sans plastique’ en het ‘poubellien supérieur à plastique’ (bv. Ager 1973). Ook Belgische geologen lieten zich niet onbetuigd. M. Rutot had het al grappend
over ‘l’étage mestbackien’; Jean de Heinzelin had het in 1956 in de Lexique Stratigraphique International over het ‘smerlapien en langue belge’, gelukkig met de vermelding ‘à abandonner’.
Maar toch, misschien ligt de term poubelliaan dichter bij de stratigrafische werkelijkheid.

Voorbarig!


Dat de mens een belangrijke omgevingsfactor is en zal blijven voor eeuwen, zelfs voor millennia, is een feit. En dat de menselijke geschiedenis zijn weerslag zal vinden in het geologische archief is overduidelijk.
Alleen is de vraag onder welke vorm. Zal de mens centraal staan in een tijdvak dat duidelijk verschilt van het holoceen? Of is het ‘tijdvak van de mens’ – het antropoceen – een uitermate antropocentrische illusie ingegeven
door een beangstigende kortzichtigheid in de tijd?
Of zal de menselijke aanwezigheid in het gesteentearchief zich eerder beperken tot een ‘event horizon’, één enkele karakteristieke sedimentlaag – het poubelliaan – die mogelijk als ‘golden spike’
kan dienen voor een nieuw tijdvak, het ‘tijdvak na de mens’, ofwel het tijdvak van de ‘toekomstige wereld’?
Wie zal het zeggen? In een geologisch perspectief is het nu alleszins veel te vroeg om op deze vragen een sluitend antwoord te kunnen geven.
Het uitroepen van het antropoceen als nieuw geologisch tijdvak is dan ook veel te voorbarig. Hoogstens kan het antropoceen chronostratigrafisch het statuut van een ‘tijd’
(onderverdeling van een tijdvak) toebedeeld krijgen, als onderdeel van het holoceen.

Referenties

Ager, D. V. 1973. The nature of the stratigraphic record. Macmillan, London.
Crutzen, P. J. 2002. Geology of mankind. Nature 415, 23.

Lovelock, J. 1979. Gaia: A New Look at Life on Earth. Oxford University Press, Oxford.
Ogg, J. G., Ogg, G. & Gradstein, F. M. 2008. The Concise Geological Time Scale. Cambridge University Press, Cambridge.
Zalasiewicz, J., Williams, M., Smith, A. D., Barry, T. L., Coe, A. L., Bown, P. R., Brenchley, P., Cantrill, D., Gale, A., Gibbard, P., Gregory, F. J., Hounslow, M. W., Kerr, A. C., Pearson, P., Knox, R., Powell, J., Waters, C., Marshall,
J., Oates, M., Rawson, P. & Stone, P. 2008. Are we now living in the Anthropocene? GSA Today 18(2), 4-8.
http://www.gsajournals.org/archive/1052-5173/18/2/pdf/i1052-5173-18-2-4.pdf

Mijn foto

Big History en Antropoceen: perfect match

Antropoceen
Science 19 april: Een luidruchtige groep geologen en antropologen bepleiten een nieuw geologische tijdperk dat gedefinieerd wordt door klimatologische- en milieu- veranderingen veroorzaakt door de mens: Anthropocene (Ned.: Antropoceen). Het tijdperk van de mens. Amerikaanse archeologen menen dat het hoog tijd wordt dat hun vakgebied, dat menselijke activiteiten over geologische tijd onderzoekt, inspraak krijgt in de al langer lopende discussie over de definitie van het nieuwe tijdperk. De archeologen waren het er over eens dat de impact van de mens op de aarde dramatische genoeg is om een nieuw tijdperk toe te voegen aan de reeds bestaande geologische tijdperken. Maar zij vinden dat het duizend jaren eerder moet beginnen dan de industriële revolutie (plm. 1750). Met de industriële revolutie begon de mens de chemische samenstelling van de atmosfeer en de oceanen te veranderen (CO2), de loop van de rivieren te veranderen, ontbossing, etc. Het nieuwe voorstel is dat het Antropoceen al 60.000 jaar geleden begon toen de mens uit Afrika emigreerde en andere continenten begon te koloniseren,grootschalige jacht gingen bedrijven, de natuurlijjke vegetatie in brand staken, bossen vernietigden. Wel of niet toevallig stierven toen veel grote zoogdieren zoals de Euro-Aziatische steppe bison en het wilde paard uit. Het vrijwel gelijktijdig ontstaan van landbouw 11.500 jaar geleden in het Midden Oosten, Azië en Amerika is een beter startpunt van het Antropoceen. Landbouw transformeert het aardse landschap ingrijpend. Tot zover Science.

Composite map of the world assembled from data from Suomi NPP satellite 2012 ©NASA

Er bestaat geen plaatje dat symbool kan staan voor het Antropoceen, maar ik stel voor: de aarde bij nacht gezien vanuit de ruimte, omdat er geen enkele planeet bestaat die aan de schaduwzijde licht uitzendt en dan ook nog in zeer specifieke niet-random patronen. Dat zijn de steden. Dat is het effect van de menselijke soort. Er is geen enkele andere diersoort op geen enkele andere planeet die dat doet. De aarde: een planeet die licht uit zendt! In het artikel in Science wordt niet gesproken over ‘Big History’.

Big History
Niemand lijkt opgemerkt te hebben dat het Antropoceen perfect past in het Big History plaatje (zie mijn blog van 26 maart). Big History plaatst de menselijke geschiedenis immers in zijn kosmologische context, een geïntegreerde geschiedenis van de kosmos, het leven en de mens. Big History lijkt te suggereren dat de menspassief in de kosmologische context staat. Dat is natuurlijk ook zo als je het universum als context beschouwt. Immers, we kunnen het universum niet beinvloeden. Maar als je de aarde als context beschouwt, is de mens wel degelijkactief bezig met het veranderen van die context. Vanaf andere planeten is te zien dat de aarde aan de schaduwzijde licht uitzendt! Dat idee van het effect van de mens op de planeet Aarde is precies wat het Antropoceen wil uitdrukken.

In de twee Big History boeken die ik in bezit heb (Fred Spier en Cynthia Stokes Brown) komt het woord Antropoceen niet voor. Ook in het wikipedia artikel Big History komt het niet voor. Dat hoort er wel in thuis vind ik. Het is wel zo dat Big History de tijdschaal van het hele universum omvat, dus het Antropoceen is een klein maar belangrijk en karakteristiek onderdeel van Big History.

Later vond ik een vimeo die ook de aarde bij nacht als symbool nam voor het Antropoceen: Welcome to the Anthropocene, een vimeo film van Globaïa (een organisatie met een zeer interessante website waar veel te ontdekken valt). Het filmpje laat het Antropoceen beginnen bij 250 jaar geleden toen de Industriële Revolutie begon. Dat is dus al weer achterhaald volgens het nieuwe voorstel dat ik hierboven besprak. Deze vimeo is korter, maar zeker zo fraai. Hier is een websiteWelcome to the Anthropocene waar je het Antropoceen vooral visueel kunt exploreren.

Is dit toeval of niet:

22 april 2013 (dus afgelopen maandag) International Mother Earth Day:

“International Mother Earth Day is a chance to reaffirm our collective responsibility to promote harmony with nature at a time when our planet is under threat from climate change, unsustainable exploitation of natural resources and other man-made problems. When we threaten the planet, we undermine our only home – and our future survival. On this International Day, let us renew our pledges to honour and respect Mother Earth.”

Secretary-General Ban Ki-moon
Message for the International Mother Earth Day 2013

Bronnen:

Michael Balter Archaeologists Say the ‘Anthropocene’ Is Here—But It Began Long AgoScience 19 April 2013

Earth at Night (NASA) met meer plaatjes en prachtige videos!

Globaïa organisatie met een zeer interessante website. Bijvoorbeeld: Anthropocene Cartography.

Vorige blogs:

Big History: een synthese van kosmologie, evolutie, en cultuurgeschiedenis.

Evolutiehandboeken beoordeeld vanuit het Big History perspectief.

Paul Crutzen en het Antropoceen

Een Nederlandse Nobelprijswinnaar zet wat feiten op een rij. Wat doet de mens met de aarde?

Eigenlijk zei Paul Crutzen gistermiddag niets nieuws, in zijn lezing op de Nobelprijswinnaarsbijeenkomst in Lindau. Hij zette alleen maar wat feiten op een rij over het geologische tijdperk waarin we nu leven: het Antropoceen. Want de mens laat tegenwoordig in alles zijn sporen na. In de vorige eeuw verviervoudigde de wereldbevolking, net als het aantal koeien. Beide groeien nu nog. Er zijn nu 20 miljard boerderijdieren. De industriële productie verveertigvoudigde, het energieverbruik was rond 2000 16 x zo groot als rond 1900. Visvangst: x 40. Waterverbruik: x 9. Uitsterven van soorten: 1000 x zo snel als natuurlijk is. Bodemerosie: x 15. Het fosfaat raakt op. Enzovoort.

En hij sprak natuurlijk  ook over de atmosfeer. 

 De uitstoot van broeikasgassen, die steeds sneller stijgen, terwijl ze zouden moeten dalen. Zijn omstreden voorstel om op de een of andere manier een miljoen ton zwavel per jaar in de hogere atmosfeerlagen te brengen, als verkoeling voor de aarde. “Ik stel voor dat we dat experiment niet gaan uitvoeren. Maar misschien moeten we wel. Het is een laatste mogelijkheid om te proberen te redden wat er te redden valt.”( 1)

De ingreep zou anderhalve graad verkoeling kunnen brengen, aldus Crutzen, maar de verzuring van de oceanen zou gewoon doorgaan. Om het maar niet te hebben over al die andere menselijke invloeden.

Elmar Veerman

°

http://nl.wikipedia.org/wiki/Plasticsoep

© Thinkstock. Dagelijks belanden acht miljoen stuks plastic in zee.

http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2664/Nieuws/article/detail/3253494/2012/05/10/Plasticsoep-Stille-Oceaan-veel-schadelijker-dan-gedacht.dhtml

 

http://www.thegreenmiles.nl/pagina.aspx?paginaid=5

 

http://www.demorgen.be/dm/nl/5397/Milieu/article/detail/1579290/2013/02/14/Noordzee-ernstig-vervuild-met-microplastic.dhtml

 

Afbeeldingen van plastic vervuiling in zee

 

 

Aarde is nu warmer dan tijdens grootste deel van afgelopen 11.300 jaar

 08 maart 2013  20

ijskern

De aarde is op dit moment warmer dan in het grootste deel van de afgelopen 11.300 jaar het geval was. Die conclusie trekken wetenschappers nadat ze de geschiedenis van de temperaturen op aarde tot de laatste IJstijd achterhaalden.

Het is niet ongewoon dat onderzoekers de temperaturen in het verleden bestuderen en naast die van tegenwoordig leggen. Maar meestal gaan die onderzoekers niet veel verder terug dan 2000 jaar. Deze studie is echter anders: de onderzoekers achterhaalden de temperaturen waar onze aarde tot zo’n 11.300 jaar geleden mee te maken kreeg. Ze deden dat door 73 ijskernen en geboorde sedimenten wereldwijd te bestuderen.

Context
“We wisten al dat de aarde op wereldwijde schaal vandaag de dag warmer is dan over de afgelopen 2000 jaar het geval was,” vertelt onderzoeker Shaun Marcott. “Maar nu weten we dat het ook warmer is dan het grootste deel van de afgelopen 11.300 jaar het geval was.”

Het onderzoek plaatst de opwarming van de aarde daarmee in een veel grotere context.

Niet alleen doordat er naar een grotere periode wordt gekeken, maar ook omdat er naar de wereldwijde situatie wordt gekeken. “Als je slechts naar één deel van de wereld kijkt, kan de geschiedenis van temperaturen beïnvloed worden door regionale klimaatprocessen zoals El Niño of variaties binnen de moessons,” legt onderzoeker Peter Clark uit. “Maar wanneer je gegevens van gebieden wereldwijd combineert, kunnen die regionale afwijkingen worden uitgemiddeld en krijg je een beter beeld van de geschiedenis van de temperaturen wereldwijd.”

Natuurlijk

Eén van de natuurlijke factoren die er in de afgelopen 11.300 jaar voor zorgde dat de aarde opwarmde, is de positie die de aarde ten opzichte van de zon innam. “Tijdens de warmste periode van het Holoceen (de laatste 11.300 jaar, red.) was de aarde zo gepositioneerd dat het noordelijke halfrond met warmere zomers te maken had,” stelt Marcott. “Naarmate de oriëntatie van de aarde veranderde, werden de zomers op het noordelijk halfrond koeler en we zouden het einde van deze afkoeling nu bijna bereikt moeten hebben, maar dat is overduidelijk niet het geval.”

Laatste eeuw
De studie laat zien dat de aarde tijdens zeventig tot tachtig procent van de afgelopen 11.300 jaar kouder was dan nu het geval is. En met name de laatste eeuw is uitzonderlijk warm. “Dit onderzoek toont aan dat we sinds het begin van de industriële revolutie bijna dezelfde temperatuursverandering hebben ondergaan als over de vorige 11.000 jaar, maar die verandering trad dus veel sneller op,” legt onderzoeker Candace Major uit.

Eind van de eeuw
De onderzoekers blikken op basis van hun studie ook kort vooruit. Ongeacht hoeveel CO2 we nog meer of minder gaan uitstoten: tegen het eind van deze eeuw zullen de temperaturen de hoogste temperaturen uit de afgelopen 11.300 jaar gaan overtreffen. Dat schrijven de onderzoekers in het blad Science.

En dat de mens daarvoor verantwoordelijk is, lijdt volgens de onderzoekers geen twijfel.(*)

“Het klimaat van de aarde is heel complex en reageert op verschillende krachten, waaronder koolstofdioxide en zoninstraling (de energie die een bepaald oppervlak binnen een bepaald tijdsbestek ontvangt).

Beiden veranderden de afgelopen 11.000 jaar heel langzaam. Maar de laatste 100 jaar is de hoeveelheid koolstofdioxide door de vergrote uitstoot die wij mensen veroorzaken significant toegenomen. Het is de enige variabele die de snelle verhoging van temperaturen wereldwijd het beste kan verklaren.”

Bronmateriaal:
Earth Is Warmer Today Than During 70 to 80 Percent of the Past 11,300 Years” – NSF.gov
De foto bovenaan dit artikel is gemaakt door Thomas Bauska, OSU.

OPMERKINGEN

# We zitten aan tegen het eind van het koudere  gedeelte van de huidige  interglaciale periode ?

– Het gaat echter alleen maar  om de snelheid van de globale planetaire gemiddelde temperatuurstijgingen .
Daarover, (en over de vraag of en wat je er aan wilt doen,)gaat de discussie   
De rest is allemaal onrelevante bladvulling  en/ of  dataselectieve  onzin :De vastgestelde versnellende opwarming is trouwens al zo’n  100 jaar bezig, maar dat wisten we al  . 

(*) De KERN van de zaak is  dus   de SNELHEID waarmee de  huidige globale opwarming gebeurt,…en als we
de menselijke factor (CO², boskap, landbouw,enz) weglaten is er GEEN verkaring waarom dit zo versnelt.

Er zijn uiteraard kritische wetenschappers,( immers “Skepticisme” moet twee kanten opwerken, idealieter moet de skepticus net zo kritisch zijn over wat ie gelooft als over hetgene hij niet wil geloven.Als de “skepsis” een kant op gaat dan hoort het tussen aanhalingstekens en is het eigenlijk niets meer dan conformation bias )maar wetenschap is een feitenkwestie en niet zomaar geloof …. ook skeptische wetenschappers ( waaronder ook voormalige antropogene klimaat -verandering , ontkenners ) zijn het erover eens dat CO2 de meest waarschijnlijke oorzaak is, want er zijn geen wetenschappers die een andere oorzaak aan hebben kunnen wijzen.Bovendien wijst alles erop dat het mechanisme waarbij CO2 IR-straling absorbeert, de( tot nu toe bekende ) opgemeten globale opwarming voor een groot deel verklaart.

http://www.skepticalscience.com/
http://www.upworthy.com/neil-degrasse-tyson-vs-guy-who-doesnt-believe-in-global-warming?c=ufb1

°

Plaatselijke temperatuur- metingen in (bijvoorbeeld )Groenland( als ondersteuning voor  bijvoorbeeld ” een einde aan  de opwarming “? ) kan je niet extrapoleren naar de hele wereld.

Je moet de meetgegevens van de hele wereld bij elkaar nemen en daarvan het gemiddelde berekenen en bovendien moet je dan nog die groenlandse “veranderingen ” reeds dertig a veertig jaar volgen om voormelde extrapolatie wat
aannemelijker te maken ( je moet maw over meer dan l set data  van slechts 1 jaar beschikken  ….. n = l , is te anekdotisch /té selectief getint ) : focus op 1 locatie geeft bovendien  een vertekend beeld  (bvb het plaatselijke  el nino fenomeen) van de algehele planetaire situatie: de verkregen gegevens van een locatie zitten trouwens ook al in de berekening van het planetaire  gemiddelde

Maar de effecten van opwarming in Groenland ( smelten ijskap )kunnen wel degelijk van wereldbelang zijn —> zie ook nog een ander belangrijke gevolg : Smeltende  permafrost en yedoma  in Siberie —>

http://www.scientias.nl/nederlanders-bestuderen-yedoma-mogelijk-de-gevaarlijkste-modder-ter-wereld/84924

 

 

In de grafiek van dr. Humlum is per ongeluk de moderne tijd weggevallen. Ik heb gelukkig een bijgewerkt exemplaar gevonden

(1)

 

Het point of no return voorbij ?

Op geen enkele manier kan de mensheid de co2-uitstoot nog afdoende terugdringen naar de niveaus van decennia terug.
De CO2 die al uitgestoten is zal honderden of duizenden jaren effect hebben, ook dat wijst erop dat we het niet terug kunnen dringen tot het niveau van voor het industriele tijdperk( en zelfs een paar decennia ) .
°Zelfs als de populatie op aarde NU wordt gedecimeerd en alle technologie verloren gaat……Uiteraard is dergelijke ” oplossing ” niet acceptabel , maar dat is wat er te verwachten  is  als de blinde onverschillige natuur alleen zijn gang gaat  ( en waarschijnlijk zelfs de mensheid gewoon verdwijnt gezien de nog steeds te verwachten doorwerkende effekten van de huidige vervuiling waarvan we slechts vermoeden  het begin te kunnen  zien )

We kunnen misschien wèl proberen om de begeleidende en  later   getriggerde effekten te beperken door niet alle  opgeslagen CO2 methaan die in de aardkorst , de permafrost en de zee zit zomaar te laten verdampen in onze atmosfeer.(*)door allerlei “tegenkoppelingen ” te ontwikkelen( en bovendien ook nog eens   te zorgen voor duurzame opslag van die geloosde  stoffen/ iets wat de geologische tijd normaliter doet )   ….want als we dat niet aanpakken krijgen we waarschijnlijk een klimaat waar we niet in willen en/of nog kunnen (over)leven. ….

(Noot (*)Het gaat er om dat doordat (bijvoorbeeld ) het permafrost ontdooit er grote hoeveelheden broeikas gassen vrij komen wat de klimaat verandering evt versnelt.. Maar je kun  nog niet stellig spreken over een grote noch kleine impact ervan  (want dat word onderzocht). Je moet echter ook  weten wat al zeker is. En dat is dat dit een onderdeel van het geheel is en dus EEN impact heeft. Bovendien  zijn  de huidige “klimaat”-studies niet alleen gericht  op CO2 en antropogene invloed …. Maar de menselijke inbreng is (op zijn minst ) wel de mogelijke   druppel die de emmer doet overlopen …..   )

 

……en/of we moeten terzelfdertijd  ook  een koolstof -tijperk ingaan waarbij we alle fossiele brandstoffen afval  in vaste verbindingen vastleggen,carbon nanotubes, grafene etc, maar dat is pure speculatie en het kan heel goed zijn dat dit fysiek onmogenlijk is.Tot die tijd dat er een echte oplossing is( die technologisch van aard zal moeten zijn ) moeten we de gevolgen en de uitstoot beperken, maar dat is extreem lastig gezien we verslaafd zijn aan de gemakken van fossiele brandstoffen.

 

Ook of we NU al over  al  die verdomd moeilijke technologieen en vooral de nodige installatie know how beschikken , betwijfel ik … Bovendien is de effektieve installatie van toepassingen van dergelijke kennis altijd een proces dat minstens een tiental jaren duurt … maar we zullen het wel snel moeten proberen met alle risico’s die dat snelle ingrijpen inhoudt ….
Het alternatief is de ondergang … niet door “egoisme” maar door “liefdevol” de mensheid zelf verder in de vernieling te kweken(…… omdat dat nu eenmaal onze ingebouwde  evolutionair ontwikkelde  programma’s zijn die het  altijd  overnemen en winnen van de rede  )

 

Noodplan tegen broeikaseffect geschrapt(24-04-2008 )

Een plan om de opwarming van de aarde tegen te gaan door sulfaat in de atmosfeer te pompen, is geen goed idee. Sulfaat beschadigt namelijk de ozonlaag, schrijven onderzoekers vandaag in Science.

Het leek twee jaar geleden nog een mooi idee. Pomp vijf miljoen ton waterstofsulfide op tien kilometer hoogte in de atmosfeer. De sulfaat reflecteert het zonlicht en de aardbol wordt vanzelf weer wat koeler. Met dit ambitieuze noodplan kwam de hoogleraar en Nobelprijswinnaar Paul Crutzen. Volgens hem was dit nog de enige manier om de snelle opwarming van de aarde tegen te gaan.

Vandaag kan dit plan definitief worden geschrapt. Amerikaanse onderzoekers verbonden aan het National Centre for Atmospheric Research in Boulder (Colorado, VS) tonen namelijk met computermodellen aan dat zulke grote hoeveelheden sulfaat de ozonlaag ernstig aantasten. En die ozonlaag kunnen we niet missen. Het is de enige bescherming die mens, dier en plant hebben tegen de gevaarlijke ultraviolette straling van de zon. Zonder dit natuurlijke schild om onze aardbol tast de zonnestraling het DNA aan van al het leven op aarde.

Ironisch genoeg won Crutzen in 1995 de Nobelprijs voor onderzoek naar het gat in de ozonlaag. Toch moeten andere onderzoekers hem erop wijzen dat zijn plan tegen het broeikaseffect de ozonlaag niet ten goede komt.

(Steijn van Schie)

°
Prof Johan Rockström, directeur van het Stockholm Resilience Center.
antropoceen : Johan-Rockstrom

 

Het Zweedse instituut onderzoekt het ecosysteem aarde en met name de veerkracht (resilience) van het systeem aarde.

Resilience is het vermogen om terug te keren naar de oorspronkelijke toestand na een verstoring. Vergelijk dit met het herstellen van een griep.

 Volgens Rockström is “de mens nu een geologische kracht”. “De mens is nu de sterkste factor voor veranderingen op planetair niveau”. De mens is de enige soort met deze invloed. Dit is in scherpe tegenspraak met de herhaalde beweringen van de Nederlandse geoloog en klimaatcriticus Salomon Kroonenberg.

Maar volgens Rockström zijn er harde wetenschappelijke bewijzen dat de mens een effect heeft op het systeem aarde.

Rockström onderscheidt 9 biologisch-geologische componenten:

Stockholm-Resilience-Centre1

CO2, Ozonlaag, Oceanen, Kunstmest (stikstof, fosfor), Land, Zoetwater, Lucht, Chemie, Biodiversiteit.

Op al deze systemen heeft de mens invloed, vooral door ( gevolgen van  reusachtige  roekeloze ondernemingen  en   hun  kans  op zware  accidentele  gevolgen  en  door het creeren van enorme bergen afval )  vervuiling.

Rockström geeft de mate van het effect weer met grotere of kleinere rode taartpunten (screenshot):

Stockholm-Resilience-Centre2

 

 

 

Om het systeem aarde gezond, leefbaar te houden moeten alle deel-systemen binnen bepaalde grenzen blijven.

Drie van de 9 deel-systemen hebben grenzen overschreden:

biodiversiteit (2010 is het jaar van de biodiversiteit!), CO2 (broeikasgassen), kunstmest (stikstof)

) De groene cirkel geeft grenzen aan waarbinnen het systeem stabiel en gezond is.

Ozon is een probleem op globale schaal dat door de mens is veroorzaakt én opgelost. Dat heb ik altijd een sterk argument gevonden tegen de bewering van Kroonenberg dat de mens niet in staat is het klimaatsysteem van de aarde te beïnvloeden.

De mens heeft het al gedaan. En was in staat om het proces weer om te buigen.

 Het interessante is dat de deelsystemen samenhangen. Dat vereist uitleg en onderbouwing, maar dat kan onmogelijk in een blogpost.

Biodiversiteit

Ik geef één voorbeeld: biodiversiteit. 

Kunnen we een aantal soorten missen zonder nadelige gevolgen? of krijgen we een tipping point?

 Voorbeeld: Baltishce Zee. Als de kabeljouw (toppredator) verdwijnt, explodeert het aantal haringen. Haringen eten zoöplankton op, als zoöplankton afneemt, neemt fytoplankton toe (explosie).Fytoplankton neemt N (stikstof) op, dit leidt tot eutrofiëring, daar is zuurstof voor nodig,  dan krijgen we een zuurstofloos stadium, daarna algvorming.

Tenslotte een visloze staat waar niemand wat aan heeft. Dit is dom beheer van natuurlijke rijkdommen!

Nu zijn we bezig hetzelfde te doen met haaien, de toppredator van de oceanen: wat zal het gevolg zijn?

De natuurlijke uitsterving van biologische soorten is 1 – 10 soorten per miljoen soorten. Nu: 100 – 1000 soorten per miljoen soorten. Dus de snelheid waarmee soorten uitsterven is honderden malen groter dan natuurlijk. Dit is de 6e massa uitsterving in de geschiedenis van het leven op aarde en het is de eerste die door mensen wordt veroorzaakt.

Drinkwater: is ook zo’n grens: 25% van de rivieren haalt de oceaan niet meer door onze manipulaties,  we zitten nog binnen de gevarenzone factor water.
Land: 40% van het aardoppervlak is nu landbouw en stedelijk gebied. Dat was eens natuur (bos). En het einde van dit proces is nog niet in zicht. We blijven bossen kappen. Op ieder continent. Landbouw kan nog maar 3% groeien voordat het in de gevarenzone komt. We zitten dus dicht bij de grens (zie screenshot)

.
Kunstmest is succesverhaal. Het heeft voedselproductie voor 7 miljard mensen op aarde mogelijk gemaakt. Nadeel: veel komt in water terecht en veroorzaakt problemen.  Volgens het plaatje zit kunstmest ver over de stabiliteitsgrens (zie screenshot). Oplossing: genetische modificatie van landbouwgewassen?

Oceanen: de helft van de CO2 uitstoot wordt door de oceanen en het land opgenomen. Weer een voorbeeld van interactie! Klimaat is niet een geïsoleerd systeem. Uit onderzoek is nu voor het eerst gebleken dat die CO2 opname capaciteit aan het afnemen is! 

Het gevaar dreigt dat oceanen + land niet meer CO2 opnemen, maar juist gaan uitstoten. Dan zou de natuur zelf een broeikasgas producent worden. Dat was nieuw voor mij. Hoe dat precies zit en hoe we dat kunnen beïnvloeden is mij nog niet helemaal duidelijk. Het heeft te maken met verzuring van de oceanen door CO2 opname. Dat is schadelijk voor het leven in de zee. Dit zou de buffercapaciteit aan kunnen tasten. Maar we zitten nog binnen de grenzen.

Anthropocene tijdperk
Al deze menselijke invloeden is sterk anti Kroonenberg: we zitten in het anthropocene tijdperk! Is de mens te nietig om het systeem aarde onleefbaar te maken? We zijn hard op weg! Het gaat niet alleen om klimaat, maar ook land,water, voedsel, stratosfeer, oceanen die hebben alle met klimaat te maken.

Volgens Rockström zijn vele deelsystemen sinds 1955 onderhevig aan ongekend snelle veranderingen. Het klimaat is maar één van die systemen. We hebben het geluk gehad dat de laatste 10.000 jaar (na de laatste ijstijd) het klimaat, etc behoorlijk stabiel was en gunstig voor het leven op aarde.

Dat moeten we proberen zo te houden. Toch?

°

En dit is wat we  echt  blijven   doen ;want  onze heilige energie honger neemt altijd maar toe ….  

Klik hier om een link te hebben waarmee u dit artikel later terug kunt lezen.<–WELK EEN SCHOONHEID SCHEPT DE MENS TOCH ? 

Binnen 100 jaar is de mens uitgestorven.

 Dat denkt althans een belangrijke Australische wetenschapper. “De situatie is onomkeerbaar, wat we ook doen.”

De uitspraak komt van Frank Fenner, professor microbiologie aan de Nationale Universiteit van Australië en lid van de Royal Society of London, die eveneens veel prestige geniet.

Fenner zorgde voor de beteugeling  van het pokkenvirus en hij hielp de konijnenplaag in zijn land onder de knie te krijgen.

Einde van de mens
“De homo sapiens zal uitsterven, mogelijk al binnen honderd jaar“, vertelde hij aan The Australian.

Volgens Fenner zit de Aarde nu in het Antropoceen.Dat is geen officieel geologisch tijdperk, maar toch lijkt het zijn intrede te doen in de wetenschap.

“Sedert het moment dat we het onofficiële tijdperk Antropoceen zijn binnengestapt, dat reeds begonnen is met de mechanische industrialisatie, hebben we een effect op deze planeet Aarde gecreëerd gelijkaardig aan dat van het ijstijdperk of aan dat van een komeetinslag.
We zullen allemaal hetzelfde lot ondergaan als zij, die ooit de Paaseilanden bevolkten
.”

Fenner denkt dat we het slachtoffer zullen worden van de groeiende wereldbevolking en onze drang naar consumptie.

…. de huidige homo sapiens  kan  de bevolkingsgroei en de daaruit volgende consumptie-explosie niet overleven : het mensenras zal binnen de 100 jaar uitsterven.
VN-cijfers van vorig jaar schatten het aantal mensen op aarde momenteel op 6,8 miljard.
De verwachting is, dat dit aantal tegen einde 2011 al tot meer dan 7 miljard zal stijgen.
De mensheid zal die bevolkingsexplosie onmogelijk aankunnen; een explosie, die onvermijdelijk zal samenvallen met teugelloze overconsumptie.

Klimaatverandering

“De klimaatverandering is pas begonnen, maar we zien nu al grote veranderingen in het weer”, zegt Fenner.

“….De Australische Aboriginals bewezen ons dat zij 40.000 tot 50.000 jaren konden leven zonder koolstofdioxide en globale opwarming. Maar de wereld is daar nu niet meer toe in staat.
De menselijke soorten zullen hoogstwaarschijnlijk dezelfde weg opgaan als al de soorten die er ooit zijn geweest, en ondertussen zijn verdwenen…”

“De menselijke soort zal uitsterven, misschien al over honderd jaar. Ook vele andere diersoorten zullen mee verdwijnen. Het valt niet meer om te keren.”

…Als dit mensenras plots uitsterft, zal er binnen de paar miljoenen jaren wel nieuwe levenssoorten deze planeet bevolken. Voor Moeder Aarde is het alleszins geen probleem, noch voor de Zon, noch voor de Maan, noch voor ons geheel Melkwegstelsel.
Daarin mogen we althans gerust zijn.

Professor Stephen Boyden, denkt dat Fenner gelijk heeft om zich zorgen te maken, maar Boyden hoopt dat we ons op tijd bewust zullen worden van de situatie, zodat we er nog iets aan kunnen veranderen. 

Optimistischer Wetenschappers, zeggen dat Frank Fenner misschien wel kan gelijk hebben, met de nadruk op het woordje ‘misschien’.

Deze ecologen met een optimistischer denken, rekenen er op dat er binnenkort een soort van globaal bewustzijn zal ontstaan die de situatie onder ogen kan zien en revolutionaire veranderingen zullen aanbrengen op ecologisch gebied.

Fenner ;
” Het is niet, dat mensen niets proberen  of niets zullen proberen , te doen – wél,omdat ze het blijven uitstellen “

Er moet weliswaar een halte komen aan  de grondoorzaak   ;  die enorme en veel te snelle bevolkingsgroei.

Professor James Lovelock,beweerde reeds in 2006 dat door de klimaatsveranderingen in de eerstvolgende honderd jaar het bevolkingsaantal van 7 miljard zal gereduceerd worden tot een 500 miljoen.
“Elk probeersel om iets tegen deze klimaatsverandering te doen zal het probleem niet kunnen oplossen,  jed kan het hoogstens  wat  uitstellen,”
 zei hij toen  .

Die cijfers brengen anderen dan weer op andere gedachten en vermoeden dat een soort van Derde Wereldoorlog een veel snellere oplossing aan het hoofdprobleem kan bieden.
Zo zie je maar dat er verschillende denkstramienen bestaan en omdat iedereen denkt dat hij gelijk heeft, heeft hij geen oor voor de ‘andersdenkenden’

01/07/10

Over tsjok45
Gepensioneerd . Improviserend jazzmuzikant . Instant composer. Jamsession fanaat Gentenaar in hart en nieren

6 Responses to De smeerlapperij formatie

  1. Pingback: IJSTIJDEN « Tsjok's blog

  2. Pingback: INHOUD Gaia Millieu | Tsjok's blog

  3. Pingback: ZEESPIEGEL | Tsjok's blog

  4. Pingback: GEOLOGIE TREFWOORD H i | Tsjok's blog

  5. Pingback: Pollutie | Tsjok's blog

  6. Pingback: OZON | Tsjok's blog

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: